ادراك بي‌واسطه در فلسفه سهروردي و هايدگر

شهاب‌الدين سهروردي و مارتين هايدگر، در بحث از معرفت (علم) و در نقد سنت‌هاي فلسفي پيش از خود، هر دو بر اين باورند كه ادراك اصيل، قسمي علم حضوري و بي‌واسطه به حقيقت و ذات امور است، نه حصول صورت يا مفهوم شيء در ذهن. سهروردي با تكيه‌ بر هويت نوري نفس و معرفت، جمله مراتب و اقسام ادراك را از سنخ علم بي‌واسطه حضوري و شهودي مي‌داند. هايدگر نيز با طرح انسان (دازاين) همچون «هستندة در ـ جهان»، ضمن تأكيد بر گشودگي ذاتي انسان، بر آن است كه او در راستاي ارتباطي عملي، از خود، هستندگان و جهان رفع حجاب مي‌كند و لذا فهم اصيل از سنخ حضوري و وجودي است. اگرچه هر دو متفكر بر خصوصيت پيشامفهومي ادراكِ اصيل تأكيد دارند، ليكن در مرحلة پس از آن، ادراك مفهومي (حصولي) را نيز مي‌پذيرند. با اين حال، با نظرداشت تفاوت در فرهنگ و سنت فكري اين دو متفكر، طبعاً اختلاف‌نظرهايي نيز ميان آن دو وجود دارد. نوشتار حاضر، با روش تحليلي ـ مقايسه‌اي، مشابهت‌ها و اختلاف‌نظرهاي اين دو فيلسوف را در بحث از ادراك بي‌واسطه مشخص كرده است.