معرفي نسخه‌هاي آمدنامه و صفوه ‌المصادر و تحليل روش آموزش «دستور زبان فارسي» در آنها

دستورنويسي فارسي در شبه‌ قاره قدمتي چند صدساله دارد. نفوذ فرهنگ ايراني و زبان فارسي در آنجا سبب شده است كه بسياري درپي آموزش و يادگيري اين زبان بروند و درنتيجه آموزش زبان فارسي نيز شكلي جدي در آنجا بگيرد. آمدنامه‌ها و همچنين رساله‌ صفوه‌‌المصادر، ازجمله رسالاتي بوده‌اند كه در شبه‌قاره‌ هند براي آموزش دستور زبان فارسي و به‌صورت خاص براي تصريف مصادر فارسي تأليف شده‌اند. در اين تحقيق، ابتدا به سيري از نفوذ فرهنگ و زبان فارسي در هند و سنت آمدنامه‌نويسي در شبه‌قاره اشاره مي‌شود؛ سپس به معرفي نسخه‌هاي خطي و چاپ سنگي اين رساله‌ها پرداخته خواهد شد. توضيح هر اثر و تصحيح بخش‌هاي منتخب رسالات كه دربردارنده‌ مسائل مهمي از شيوه‌ تصريف و روش‌هاي دسته‌بندي مصادر است، گام‌هاي بعدي اين پژوهش است. در ادامه با مقايسه‌ سه رساله‌ آمدنامه و رساله‌ صفوه‌‌المصادر با هم، شباهت‌ها و تفاوت‌هاي اين رسالات با يكديگر بررسي مي‌شود. در روش تصريف رسالات تفاوتي با هم ديده نمي‌شود؛ اما جامعيت آمدنامه‌ حيات‌علي هندي و صفوه‌‌المصادر نشان مي‌دهد كه اين دو رساله به‌صورت منسجم‌تر و مطابق با روش علمي نگارش يافته‌اند و دو رساله‌ آمدنامه‌ ديگر به‌صورت سطحي و احتمالاً براي سطوح پايين‌ترِ آموزش دستور زبان فارسي تأليف شده‌اند؛ نيز شباهت كلي روش اين آمدنامه‌ها و صيغه‌هاي تصريف‌شده‌ مشترك در آنها نشان مي‌دهد كه شايد در يك بازه‌ زماني مشترك و با منابع مشتركي تأليف شده باشند. مقايسه‌ اين رساله‌ها با دستورهاي فارسي جامعي كه در هند و چين در سال‌هاي بعدي نوشته شده است، اين فرض را ثابت مي‌كند كه آمدنامه‌ها در تصريف مصادر فارسي اصول علمي را رعايت كرده‌اند و ممكن است منبع دستورهاي بعدي در شبه‌ قاره بوده باشند.