طراحي الگوي مديريت بحران زلزله با هدف كاهش آسيب پذيري اقتصادي؛ مطالعه موردي منطقه 22 تهران

حوادث غيرمترقبه ازجمله مسائلي هستند كه گريبانگير دولت‌ها و ملت‌ها شده، تلفات جاني و خسارات اقتصادي فراواني بر آن‌ها تحميل مي‌نمايند. در اين مقاله، با رويكردي زيربنايي و نرم به رسالت مهندسي زلزله، نسبت به طراحي الگويي راهبردي براي مديريت بحران زلزله اقدام گرديده است. در اين راستا، از روش تحقيق آميخته (تركيبي از روش‌هاي كمّي و كيفي) بهره‌گيري شده و ضمن اخذ آراء خبرگان حوزه‌هاي مهندسي زلزله و مديريت بحران، متغيرهاي كمّي و كيفي اثرگذار بر ميزان آسيب‌پذيري لرزه‌اي پهنه‌ها، شناسايي و تحليل گرديده‌اند، به‌نحويكه متغيرهاي داراي ماهيت كمّي و سنجه‌پذير، در قالب مدل ارزيابي آسيب‌پذيري لرزه‌اي، بررسي گرديده و ساير عوامل راهبردي اثرگذار كه داراي ماهيت كيفي مي‌باشند نيز با بكارگيري تكنيك تحليل راهبردي سوآت، ارزيابي شده‌اند. در بخش كيفي پژوهش، با استفاده از روش تحليل محتوا، چارچوب مفهومي الگو و نيز معيارهاي ارزيابي آسيب‌پذيري لرزه‌اي استخراج شده‌اند. در بخش كمّي پژوهش نيز با بهره‌گيري از تكنيك‌هاي آماري ازجمله آزمون همبستگي، الگوي موردنظر برازش گرديده و با استفاده از روش فرايند تحليل سلسله‌ مراتبي و بهره‌گيري از نرم افزار Expert Choice، ضريب اهميت معيارهاي ارزيابي آسيب‌پذيري لرزه‌اي و شاخص‌هاي عددي شدت آسيب‌پذيري لرزه‌اي تعيين شده‌اند. سپس، مبتني بر تحليل آسيب‌پذيري لرزه‌اي، راهبردهاي متناسب، تدوين گرديده و با توجه به سطح اهميت آن‌ها، الويت‌بندي شده‌اند. درنهايت، راهكارهاي اجرايي متناسب با هر راهبرد پيشنهاد مي‌گردند. به منظور پياده‌سازي الگوي نهايي، منطقه 22 شهر تهران به عنوان مورد مطالعه انتخاب شده كه وسيع‌ترين توسعه شهري متصل به تهران و به تعبيري استانداردترين منطقه شهري در سطح كشور است.