تحليل مولفه‌هاي فضايي تاثيرگذار بر حضورپذيري فضاهاي تجاري بر پايه روابط غيرشكلي؛ نمونه موردي: بازار اصفهان

اهداف: بازخواني الگوهاي پيشين در جهت روشن نمودن چگونگي ارتباط انسان با معماري و نحوه حضور وي در فضا، مي‌تواند معياري براي سنجش و ارزيابي مطلوبيت فضاي شهر و چارچوبي ساختار يافته به منظور تداوم و ماندگاري كهن الگوهاي معماري گذشته در دوره معاصر و آينده معماري فراهم آورد؛ چرا كه آينده اكنون است. يكي از اين الگوهاي باارزش، بازارهاست كه نقش مهمي در حيات فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي شهر دارد و از هر دو جنبه معماري و شهري قابل ارزيابي است. از اين ميان بازار اصفهان در مجموعه ميدان نقش جهان انتخاب گرديده است. روش ها: روش توصيفي- تحليلي در كنار تكنيك نحو فضا و شبيه‌سازي در نرم‌افزار «دپس مپ» استفاده گرديده است. روشي كه بر مبناي نظريه گراف، به جاي توصيف خصوصيات هندسي (شكل، اندازه و فواصل) اجزاي يك سيستم، به تبيين موقعيت، روابطه ميان اشكال و چگونگي پيكره‌بندي آن اجزاء به‌عنوان يك كل، مي‌پردازد. يافته‌ ها: اگرچه بازار به تنهايي از اختلاف چنداني در بيشترين و كمترين مقدار در ارزش‌هاي نحوي خود برخوردار نيست كه نشان از انسجام در كل مجموعه دارد، با اين وجود حضور ميدان در تركيب با بازار، در ارتقاء كليه شاخص‌ها به غير از انتروپي (نظم دروني) موثر بوده است. نتيجه ‌گيري: از آنجا كه نقاط كانوني عملكردهاي شهري، از بالاترين درجه هم‌پيوندي و تراكم حركتي برخوردار است، با توسعه دسترسي (به عنوان مهم‌ترين عامل)، تراكم و تنوع؛ تعميم هم‌پيوندي به ساختار شهر امكان‌پذير و ايجاد همبستگي ميان عناصر شهري فراهم مي‌گردد كه حاصل آن رونق بخشي، ايجاد سرزندگي و حضورپذيري در فضاست.