ارزيابي صفات مهم فيزيولوژيكي ارقام مرواريد و فلات گندم نان تحت فلزات سنگين كادميوم و جيوه

آلودگي محيطي ناشي از فلزات سنگين به دليل تجزيه ناپذيري يك نگراني اصلي در خاك هاي كشاورزي است كه امنيت غذايي را تهديد مي كند. كادميوم و جيوه از جمله دو آلاينده خطرناك و سرطان زا به شمار مي روند كه در اكوسيستم هاي طبيعي ميزان آن توسط فعاليت هاي انساني افزايش يافته و منجر به كاهش توليد پروتئين، غير فعال سازي برخي از آنزيم ها، ايجاد اختلال در انواع واكنش ها و اعمال سلولي و باعث توقف رشد و نمو مي شوند. از آنجايي كه آلوده شدن زمين هاي زراعي با فلزات سنگين از يك طرف منجر به كاهش كيفيت محصولات كشاورزي و از طرف ديگر تهديدي جدي براي سلامت انسان است، نيازمند توجه بيشتري است. لذا هدف از اين پژوهش، بررسي تأثير كشت مجدد بذور گندم حاصل از تيمار فلزات سنگين كادميوم و جيوه بر برخي پارامترهاي مورفوفيزيولوژيكي دو رقم گندم است. بدين منظور آزمايشي به صورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار در گلخانه دانشگاه محقق اردبيلي اجرا شد. فاكتور اول ارقام گندم (مرواريد و فلات) و فاكتور دوم تيمارهاي آزمايشي شامل كلريد جيوه (با غلظت 10 و 20 ميكرومولار)، كلريد كادميوم (0.5 ميلي مولار) و برهمكنش كادميوم با جيوه در دو سطح (10 ميكرومولار جيوه با 0.5 ميلي مولار كادميوم، 20 ميكرومولار جيوه با 0.5 ميلي مولار كادميوم) همراه با گياه چه هاي شاهد بودند. يافته ها نشان داد كه تحت تنش فلز سمي جيوه و برهمكنش كادميوم با جيوه ميزان قند محلول و پروتئين كل، فعاليت آنزيم كاتالاز افزايش يافته اما از فعاليت آنزيم هاي آنتي اكسيدان پراكسيداز و پلي فنل اكسيداز در رقم فلات كاسته شد. نتايج بيانگر آن است كه بذور حاصل از تيمار برگي كادميوم، جيوه و برهمكنش اين فلزات سنگين و كشت مجدد اين بذور مي تواند با تغيير در ويژگي هاي فيزيولوژيك بر عملكرد خود تأثير بگذارد. به طور كلي رقم مرواريد تحت تنش كلريد جيوه و كلريد كادميوم و برهم كنش آن ها، واكنش بهتري نسبت به رقم فلات از خود نشان داد. بنابراين بر اساس نتايج اين آزمايش گلخانه اي تداوم تحقيقات در شرايط مزرعه ضروري به نظر مي رسد.