اثر زمان برداشت بر ميزان برخي متابوليت‌هاي ثانوي و عناصر فلزي يونجه (Medicago sativa L.)

گياهان علوفه‌اي به دليل داشتن تركيبات زيست‌فعال كه تغذيه دام‌ها را تحت تأثير قرار مي‌دهند و نيز قابليت درماني آن‌ها براي انسان‌ها، مورد توجه قرار گرفته‌اند. امروزه در سامانه‌هاي كشت گياهان علوفه‌اي، زمان مناسب برداشت براي دستيابي به عملكرد بهينه بسيار اهميت دارد. به منظور بررسي اثر زمان برداشت (يك الي هشت هفته پس از برداشت اوليه) بر محتواي برخي متابوليت‌هاي ثانوي (فنل، فلاونوئيد، ايزوفلاونوئيد و آلكالوئيد) و عناصر فلزي (روي، آهن، منيزيم و منگنز) يونجه، آزمايشي بر پايه طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار انجام شد. نتايج نشان داد كه غلظت اين متابوليت‌ها و عناصر به طور قابل توجهي در زمان‌هاي مختلف برداشت محصول تغيير كرد. به‌طوري‌كه محتواي فنل كل در هفته‌هاي پنجم، ششم و هفتم (به ترتيب، افزايش 2.37، 2.29 و 2.24 برابري نسبت به هفته دوم)، محتواي تام فلاونوئيد در هفته ششم (افزايش 1.89 برابري نسبت به هفته دوم)، محتواي ايزوفلاونوئيد كل در هفته ششم (افزايش 1.75 برابري نسبت به هفته اول) و محتواي آلكالوئيد كل در هفته‌هاي هفتم و هشتم (به ترتيب، افزايش 10.58 و 11.75 برابري نسبت به هفته اول) بيشترين مقدار بودند. همچنين ميزان بيشينه عنصر آهن در هفته‌هاي پنجم و ششم و ميزان بيشينه عناصر منيزيم و منگنز در هفته ششم مشاهده شدند. وجود بيشينه ميزان اين فيتواستروژن‌ها و عناصر در مراحل اواسط و اواخر گلدهي (به ترتيب، هفته‌هاي پنجم و ششم) احتمالاً مي‌تواند عامل مهمي در تعيين كيفيت علوفه و ميزان بازده محصول باشد و با توجه به خواص دارويي آن‌ها براي انسان، اين مراحل مناسب‌ترين زمان برداشت محصول است.