اثر محلول پاشي برگي كيتوزان و پودر پوست ميگو بر رنگدانه‌هاي فتوسنتزي، برخي شاخص‌هاي رشد و اسانس گياه دارويي زوفا (Hyssopus officinalis)

يكي از راه‌هاي افزايش توليد متابوليت‌هاي ثانويه در گياهان استفاده از اليسيتورها است. كيتوزان يك اليسيتور زيستي است كه از استيل زدايي كيتين موجود در پوسته خارجي سخت پوستاني مثل ميگو به دست مي‌آيد. پوست ميگو بخشي از ضايعات جامد ميگو را تشكيل داده و سالانه مقدار زيادي از آن دور ريخته مي‌شود. اين پژوهش به منظور بررسي اثر محلول پاشي كيتوزان با غلظت‌هاي 0.25 و 0.5 گرم در ليتر و پودر پوست ميگو با غلظت‌هاي 2.5 و 5 گرم در ليتر بر زوفا (Hyssopus officinalis) به‌صورت گلداني در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه آزاد اسلامي شهركرد، طي بهار تا پاييز 1396 انجام شد. اسانس گيري از اندام‌هاي هوايي از شروع گلدهي تا 50% گلدهي، با استفاده از دستگاه كلونجر و شناسايي تركيبات شيميايي اسانس توسط GC-FID و GC/MS صورت گرفت. در كل 33 تركيب از اسانس زوفا در همه تيمارها شناسايي شد كه 89 تا 95 درصد از تركيب اسانس را تشكيل مي داد. تركيبات غالب اسانس در همه تيمارها سيس پينوكامفون (55.09–43.19 درصد) و بتا پينن (15.04 – 8.31 درصد) بود. محلول پاشي‌هاي كيتوزان، پوست ميگو و محلول‌هاي توام پوست ميگو و كيتوزان موجب افزايش درصد اسانس و سيس پينوكامفون شدند ولي از نظر آماري تنها اثر كيتوزان 0.5 گرم در ليتر معني دار بود. تيمارهاي كيتوزان موجب كاهش ولي پوست ميگو و محلول‌هاي توام كيتوزان × پوست ميگو باعث افزايش ارتفاع گياه، وزن تر و خشك اندام هوايي، كلروفيل a وb و كلروفيل كل شد. با اين حال، هيچ كدام به لحاط آماري معني دار نبود. با توجه به نتايج اين مطالعه، به نظر مي رسد كه علاوه بر كيتوزان از پوست ميگو با غلظت‌هاي بيشتر هم مي توان براي افزايش مواد موثره گياه دارويي زوفا استفاده كرد.