بررسي تنوع اسيدهاي تري ترپنيك موجود در عناب .Ziziphus jujuba Mill از رويشگاه‌هاي مختلف ايران

اسيدهاي تري ترپنيك به خصوص اسيد بتولينيك، اسيداولئنوليك و اسيد اورسوليك به عنوان اجزاي زيست فعال مهم در ميوه عناب .Ziziphus jujuba mill داراي خواص درماني در بسياري از بيماريها از جمله سرطان مي باشند. اما مقادير اين اسيد‌هاي تري ترپنيك ممكن است در شرايط جغرافيايي و كشت متفاوت، يكسان نباشند. بدين منظور، از عناب كشت شده در باغات مربوط به 29 رويشگاه متفاوت از شرق، شمال شرق، جنوب، مركز، و غرب در استان‌هاي مختلف ايران در اواخر فصل تابستان نمونه‌برداري گرديد. با استفاده از الكل 96 درصد به عنوان حلال و با نسبت مايع به جامد 15 ميلي‌ليتر بر گرم تحت امواج فراصوت با دماي 40 درجه سانتيگراد، زمان امواج دهي 35 دقيقه اسيد تري ترپنيك‌هاي موجود در پودر عناب خشك استخراج و سپس به روش كروماتوگرافي مايع با كارايي بالا همراه با آشكار ساز ناحيه مرئي و ماوراي‌بنفش اندازه‌گيري شده اند. پس از آن تجزيه تحليل آشيانه اي و آزمون توكي بر روي داده‌هاي بدست آمده انجام شد، كه نتايج نشان داد، فقط مقدار ميانگين اسيد بتونيليك بين اكوتيپ‌ها تفاوت معني داري دارد. همچنين مطابق تجزيه و تحليل خوشه‌اي سلسله مراتبي بر اساس ميزان تنوع اين سه اسيد تري ترپنيك، اكوتيپ ‌هاي مورد مطالعه به چهارخوشه تقسيم‌بندي گرديد و نتايج نشان داد، خوشه 1 كه مربوط به مناطق شرق و شمال شرق ايران بوده حاوي بيشترين مقدار اين سه اسيد تري ترپينيك‌ها است، در مقابل تجزيه تحليل واريانس بين خوشه‌ها نشان مي دهد كه تفاوت معني داري بين آنها وجود ندارد. نتايج حاصل از آمار نشان داد كه شرايط اقليمي ، كيفيت خاك ، بذر و نحوه كشاورزي مي تواند در تغيير يا عدم تغيير مقدار اسيد تري ترپنيك‌ها در عناب تاثير گذار باشد.