نقش عناصر معماري در باغ ايراني

باغ ايراني محصولي برآمده از فرهنگ ايراني و داراي عناصر مصنوع و طبيعي است و در عين حال كه اصولي ثابت و مشخص دارد، داراي تنوع زيادي است. به‌دنبال اين تنوع، طراحي‌هاي مختلف براي عناصر باغ ايراني مشاهده مي‌شود. اين پژوهش تنها به عناصر معماري باغ ايراني مي‌پردازد. اينكه يك عنصر معماري چرا به اين شكل درآمده مي‌تواند دلايل مختلفي داشته باشد و اين دلايل از فلسفه و مباني نظري آنها نشأت مي‌گيرد. تاكنون مطالعات زيادي روي عناصر معماري باغ ايراني انجام شده و به آنها از جوانب مختلف نگريسته شده ‌است. اما عناصر معماري باغ ايراني چه نقشي در طرح كلي باغ ايراني ايفا مي‌كنند؟ اين عناصر بر اساس دلايل عملكردي، اقليمي يا شكلي ظهور يافته يا عوامل ديگري در ظهور آنها دخيل بوده‌اند؟ يافتن پاسخ اين قبيل پرسش‌ها مي‌تواند ياريگر شناخت و چرايي تنوع در ظهور عناصر معماري در باغ ايراني باشد. براي اين منظور ده باغ منتخب در اقليم‌هاي مختلف و با قدمت‌هاي متفاوت انتخاب شده تا عناصر معماري آنها بررسي شود. در بررسي دلايل مختلف شكل‌گيري هر يك از عناصر معماري در باغ‌هاي منتخب از ارزش‌گذاري كيفي و روش تحليلي- توصيفي استفاده شده ‌است. فراواني نقش‌ها در بررسي هر يك از عناصر مشخص مي‌كند كه آن عنصر عمدتاً چه نقش غالبي در باغ دارد يا هر باغ عمدتاً داراي چه نقشي از عناصر معماري است. نتايج نشان مي‌دهد كه «ديوار» در باغ ايراني داراي نقش عمدتاً عملكردي- اقليمي، «ورودي» داراي نقش عمدتاً معناگرا و «كوشك» داراي نقش عمدتاً فضاگراست. به اين ترتيب عناصر معماري در باغ ايراني خيلي خودنمايي نكرده و بيشتر توجۀ مخاطب را به باغ و طبيعت معطوف مي‌كنند.