افزايش پايداري اجتماعي با احياي منظر پساصنعت (نمونه‌موردي: كوره‏هاي آجرپزي منطقۀ 19 تهران)

انتقال صنايع داخل شهري حاصل از دوران جهاني شدن صنعت از داخل بافت شهرها به خارج آن مانند آنچه كه در منطقۀ 19 تهران رخ داده است، منجر به شكل‌گيري مناظر پساصنعت و همچنان مشكلات اجتماعي مختلف و متعدد براي محدودۀ اين مناظر شده است. علي‌رغم اين موضوع مناظر پساصنعت فرصتي براي احياي ابعاد زندگي شهري هستند ولي برنامه‏هاي شهري‏ كه تا به حال اقداماتي براساسشان در منطقۀ 19‏ انجام شده‏ است، از جمله طرح‏ جامع 1386 تهران و طرح تفصيلي منطقۀ 19 (1384) در رفع مشكلات و افزايش پايداري اجتماعي موفق نبوده‏‌اند. اين مقاله در وهلۀ اول به‌دنبال پاسخ به علت عدم موفقيت رويكردهاي به‌كاربرده شده در افزايش پايدراي اجتماعي و در وهلۀ دوم چگونگي احياي مناظر پساصنعت در جهت افزايش پايداري اجتماعي است. به‌همين جهت پس از مطالعه مفهوم منظر و منظر پساصنعت، ديدگاه‌هاي رايج نسبت به آن‏ها و بررسي پايداري اجتماعي، لايه‏هاي مختلف منظر نمونه‌موردي تحليل و ادغام شده‌اند و در نهايت علت عدم موفقيت رويكردهاي استفاده شده فعلي و پيشنهاداتي كلي جهت رفع مشكلات اجتماعي محدوده ارائه شده است. نتيجه تحقيق بر آن است كه استفاده از تعاريف ناقص اين مناظر باعث شكل‌گيري اقدامات صرفاً كالبدي و بي‏توجهي به هويت اين مناظر پساصنعت، مخاطبين اصلي و نيازهايشان شده است. اين در حالي است كه مشكلات اجتماعي اين محدوده نه تنها مرتبط با مسائل كالبدي بلكه تحت‌تأثير مجموعه‏اي از ويژگي‏ها هستند و تعريف صحيح منظر با تأكيد بر ماهيت عيني-ذهني و كل‌نگري منظر، با بررسي ابعاد مختلف مناظر پساصنعت مي‏تواند باعث ريشه‏يابي مشكلات محدوده شود. مشكلات عموم ساكنين اطراف كوره‏ها كه مخاطبين اصلي آن‏ها هستند، نيازمند راهكارهايي همه جانبه با توجه به ريشه مشكلات است.