ارائه‌ الگوي توسعه‌ مشاركت ورزشي در اوقات فراغت جانبازان و معلولين داراي نقص حسي (معلولين شنوايي و بينايي) و نقص جسمي و حركتي (داشتن مشكل در حركت و وضعيت جسمي) با رويكرد نظريه زمينه اي

مقدمه: جانبازان و معلولان از جمله افرادي هستند كه مي‌توانند با انجام فعاليت‌هاي ورزشي از اوقات فراغت خود به شكل بهتري بهره ببرند. هدف از پژوهش حاضر، ارائه‌ الگوي توسعه‌ مشاركت ورزشي در اوقات فراغت جانبازان و معلولين داراي نقص حسي (معلولين شنوايي و بينايي) و نقص جسمي و حركتي (داشتن مشكل در حركت و وضعيت جسمي) با رويكرد نظريه زمينه اي ايران بود. روش كار: پژوهش كيفي حاضر، با  رويكرد نظريه زمينه ي انجام شد. جامعه پژوهش، شامل از روانشناسان، كارشناسان ورزشي، افراد داراي سمت سازماني  در سازمان هاي ورزشي در سراسر كشور، مربيان ورزشي در باشگاه هاي ورزشي سراسر كشور و مدرسين دانشگاه در رشته مديريت ورزشي از سراسر كشور در سال 1401 بودند. تعداد نمونه با استفاده از اصل اشباع نظري 18 تن بود كه با استفاده از روش نمونه گيري هدفمند به روش گلوله برفي انتخاب شدند. جمع آوري داده ها با مصاحبه نيمه ساختار يافته انجام گرفت. براي سنجش روايي يافتــه هــا از 4 معيـار، شامل اعتبارپــذيري، تعمــيم پــذيري، اطمينـان پذيـري و تأييدپذيـري و بـراي سـنجش پايايـي مصاحبـه هـا از روش بازآزمـون و روش توافـق درون موضوعـي اســتفاده شــد. در نهايت، تجزيه و تحليل داده ها، با روش كدگذاري و بـا اسـتفاده از نـرم افـزار مكـس كيـو دي اي نسـخه۱۲ انجام شد.   يافته ها: شرايط علي شامل (عوامل فرهنگي- اجتماعي، عوامل اقتصادي، عوامل سياسي، عوامل فناوري- محيطي)، زمينه (توسعه منابع اقتصادي، توسعه زيرساخت هاي سخت افزاري، توليد برنامه هاي ورزشي)، پديده (ارتقا روند توسعه ورزش)، شرايط مداخله گر (ارتقا سرمايه هاي اجتماعي، ارتقا سرمايه هاي روانشناختي)، راهبردها (استعدادپروري، توانمندسازي ذهن و روان، توانمندسازي جسمي) و پيامدها (همبستگي اجتماعي، مشاركت اجتماعي، كاركردهاي ملي و بين المللي، بهبود كيفيت زندگي) مي باشد. نتيجه گيري: وجود 6 كد انتخابي مولفه هاي شرايط علي، زمينه، پديده، شرايط مداخله گر، راهبردها و پيامدها و 17 كد محوري و 49 كد باز شناسايي شد. به دست اندركاران و برنامه ريزان ورزشي پيشنهاد مي شود با نهادينه كردن ورزش مشاركتي در بين جانبازان و معلولان، سلامت آن ها را به عنوان عضوي از جامعه ارتقا، دهند.