مقايسه«تأثير طرحواره درماني» و «شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي» بر پاسخ نشخوار و نگراني در زنان نابارور

مقدمه: زنان نابارور اغلب تنش مزمني را تجربه مي كنند كه مي تواند تأثير منفي بر بهزيستي عمومي آن ها داشته باشد و بار منفي ناباروري را افزايش دهد. پژوهش حاضر با هدف مقايسه تأثير مداخله هاي طرحواره درماني و  شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي بر پاسخ نشخوار و نگراني در زنان نابارور انجام شد. روش كار: پژوهش به روش نيمه تجربي چند گروهي با پيش‌آزمون- پس‌آزمون و پيگيري همراه با گروه كنترل انجام شد. از بين زنان نابارور مراجعه كننده به مراكز نازايي شهر ساري در نيمه دوم سال 1401 با استفاده از روش نمونه‌گيري غير تصادفي و در دسترس، 45 تن انتخاب و به‌صورت تصادفي در 2 گروه مداخله و يك گروه كنترل گمارش شدند. ابزارهاي گردآوري داده ها شامل پرسشنامه جمعيت شناختي، مقياس پاسخ نشخواري (Ruminative Response Scale) و پرسشنامه نگراني پن استت (Penn State Worry Questionnaire) بود. روايي صوري به روش كيفي ابزار ها و پايايي به روش همساني دروني با محاسبه ضريب آلفا كرونباخ انجام شد. گروه ‌طرحواره درماني در 12 جلسه 90 دقيقه‌اي و گروه شناخت ‌درماني‌ مبتني‌ بر ‌ذهن‌آگاهي در 8 جلسه 90 دقيقه‌اي به صورت ‌گروهي و هفته اي 1 بار مداخله هاي مربوط به گروه خود را دريافت كردند. يافته‌هاي به دست آمده در نرم‌افزار اس پي اس اس نسخه 26 مورد تحليل قرار گرفت. يافته‌ها: هر 2 مداخله طرحواره درماني و  شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي تأثيرات معناداري بر كاهش نشخوار و نگراني در زنان نابارور داشتند (0.001 P). ‌اثربخشي شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي بر كاهش پاسخ نشخوار بيشتر بود. افزون بر اين، تفاوت معناداري بين گروه‌هاي طرحواره درماني و شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي بر نگراني در مراحل پس‌آزمون و پيگيري مشاهده نشد (0.05 p). نتيجه‌گيري: طرحواره درماني و شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي از اثربخشي قابل‌توجهي در جهت كاهش پاسخ نشخوار و نگراني در زنان نابارور در ايران برخوردار هستند. با اين‌وجود كه تأثير شناخت درماني مبتني بر ذهن آگاهي بر كاهش پاسخ نشخوار بيشتر از طرحواره درماني است. از اين ‌رو متخصصين، پژوهشگران و درمان گران اين حوزه مي‌توانند از اين مداخله‌ها به‌ عنوان گزينه‌هاي مؤثر درماني جهت بهبود كاركردهاي روانشناختي زنان نابارور در كنار درمان‌هاي پزشكي آن‌ها استفاده كنند.