هزينه‌يابي جريان مواد و انرژي (MEFCA) توليد انگور در شهرستان ملاير

به‌منظور دستيابي به توليد پايدار در بوم سازگان هاي كشاورزي، داشتن درك درستي از اقتصاد توليد، اثرات محيط‌زيستي و نحوه استفاده از انرژي در توليد محصول كشاورزي ضروري است. هدف از اين مطالعه تعيين نقاط بحراني از نظر انرژي و هزينه در توليد انگور ملاير با رويكرد هزينه‌يابي جريان مواد و انرژي است. تمركز اوليه هزينه‌يابي جريان مواد و انرژي بر روي هدررفت‌ها (هدررفت انرژي، مواد و ظرفيت بالقوه انساني) است. براساس استاندارد ايزو ۱۴۰۵۱ واحد كاركردي در اين مطالعه، فرايند توليد انگور در واحد سطح يك هكتار در يك سال انتخاب شد. مرز سامانه شامل فرايندهاي پيش‌زمينه‌اي بود كه كشاورز دخالت مستقيم در استفاده و مديريت آن ها داشت. داده‌هاي انگور در سال زراعي ۱۴۰۰-۱۳۹۹ و از تاكستان‌هاي ملاير جمع‌آوري شد. بر اساس نتايج مطالعه، ميانگين انرژي ورودي شامل انرژي تجديدپذير، تجديدناپذير، مستقيم و غيرمستقيم براي توليد انگور MJ ha^-1 42234 به دست آمد. انرژي منفي حاصل از هدررفت كودهاي شيميايي، انگور، آبياري و آفت‌كش‌ها برابر با MJ ha^-128650 به دست آمد. كل انرژي خروجي مثبت برابر با MJ ha^-1 296180 محاسبه شد. كود نيتروژن با ۲۷ درصد و كود دامي با ۱۹ درصد بيشترين سهم را در انرژي ورودي براي توليد انگور در اختيار داشتند. از نظر انرژي‌هاي منفي هدررفت انگور با ۸۲ درصد بيشترين سهم را به خود اختصاص داد. هدررفت آب آبياري با ۱۶ درصد در رتبه بعدي قرار داشت. شاخص‌هاي انرژي شامل كارايي مصرف انرژي (۳۳/۶)، بهره‌وري انرژي kgMJ-1)۵۹/۰)، انرژي مخصوص (MJkg-68.11) و بهره انرژي خالص ( MJha-1225295) براي توليد انگور محاسبه شد. هزينه توليد انگور در سطح يك هكتار، ۲۷۷۹ دلار (با قيمت آزاد) به دست آمد. بيشترين هزينه‌هاي ورودي مربوط به نيروي كار و آب آبياري بود كه به‌ترتيب برابر با ۱۶۴۴ و ۶۸۰ دلار در هكتار براي كشاورز هزينه داشتند. توليد منفي محاسبه شده در توليد انگور معادل ۲۵۶۰ دلار در هكتار بود. اصلي‌ترين توليد منفي در توليد انگور مربوط به هدررفت انگور و آب آبياري بود كه به‌ترتيب براي كشاورز هزينه‌هاي پنهان ۲۱۰۸ و ۴۴۲ دلاري به همراه داشت. مقادير شاخص‌هاي اقتصادي درآمد ناخالص $ha-1 13954 و نسبت فايده به هزينه (۴/۵) محاسبه شد. با اصلاح روش آبياري از غرقابي به قطره‌اي مي‌توان انتظار داشت كه كارايي آبياري تا ۵۰ درصد افزايش يابد كه به‌واسطه آن ۲۲۱ دلار به درآمد كشاورز اضافه و هزينه‌هاي كارگري كاهش مي يابد. آموزش كارگران نقش تعيين‌كننده‌اي در كاهش هدررفت عملكرد انگور در منطقه مي‌تواند داشته باشد.