پلي‌مورفيسم‌هاي تك نوكلئوتيدي: بررسي عميق تر تغييرات توالي پروتئين‌ها

مقدمه: از حدود سه ميليارد جفت باز تشكيل دهنده‌ ژنوم انسان چيزي در حدود يك درصد از فردي به فرد ديگر تنوع ژنتيكي وجود دارد كه ويژگي‌هاي فيزيكي، روانشناختي و استعداد به بيماري‌ها را تعيين مي‌كند. در ميان انواع تنوع ژنتيكي‌، پلي‌مورفيسم‌هاي تك نوكلئوتيدي يكي از مهم‌ترين تفاوت‌هاي ژنتيكي بين دو انسان مي‌باشد. تنوع پلي‌مورفيسم‌ تك نوكلئوتيدي مي‌تواند در ناحيه پروموتر، اگزون‌ها، اينترون‌ها، نواحي غيرقابل ترجمه و ساير نواحي DNA(Deoxyribonucleic acid) قرار بگيرد. در حالي‌كه تنوع در ناحيه اگزون بسته به اينكه ساختار پروتئين را تغيير دهد يا بر كينتيك ترجمه تاثيرگذار باشد مي­تواند استعداد به بيماري‌ها را تغيير دهد. تنوع در ناحيه پ‍‍‍‍‍‍‍روموتر مي‌تواند بر، برهمكنش ژنتيكي و اپي‌ژنتيكي تاثيرگذار باشد. همچنين تنوع در ناحيه پروموتر مي‌تواند وضعيت متيلاسيون  DNAرا تحت‌تاثير قرار دهد. تنوع پلي‌مورفيك ناحيه اينترون مي‌تواند بر پيرايشmRNA(Messenger ribonucleic acid) و عملكرد عناصر تنظيمي cis تاثيرگذار باشد. تنوع در ناحيه  UTR 5’(Untranslated region 5’)سبب تغيير در كارايي ترجمه مي شود.در حالي‌كه تغييرUTR 3’(Untranslated region 3’) ميزان اتصال micro Ribonucleic acid ها به جايگاه خود را تحت‌تاثير قرار مي‌دهد. در برخي موارد تنوع درtRNA(Transfer ribonucleic acid)و rRNA(Ribosomal ribonucleic acid) بر عملكرد اين عناصرcis تنظيمي تاثيرگذار هستند. نتيجه‌گيري: از ديدگاه باليني شناخت اين نوع از تنوع ژنتيكي مي‌تواند به روند درمان، مديريت بيماران و درك پيش‌آگهي بر اساس اين جايگاه‌ها كمك كند. پزشكي خصوصي يا شخصي‌سازي شده نيز اساسا بر تنوع ژنتيكي مبتني است. در اين مقاله به مرور انواع تنوع ژنتيكي تك نوكلوتيدي و ارائه مثال‌هايي از انواع سرطان، بيماري‌هاي نرولوژيك و ايمونولوژيك پرداختيم.