ارتباط اقتصاد سايه با عمق مالي: كاربرد رهيافت پانل خودرگرسيون با وقفه‌هاي توزيعي غيرخطي (Panel NARDL)

يكي از عوامل اساسي رونق و رشد اقتصادي، داشتن بازار مالي عميق و توسعه‌يافته است. بازار مالي به‌مثابهٔ يكي از بخش‌هاي مهم اقتصادي، ارتباط غيرقابل‌انكاري با اقتصاد سايه دارد. وجود اقتصاد سايه يا پنهان آثار جدي در رشد و توسعهٔ اقتصادي هر كشور ازجمله تعميق مالي دارد؛ بنابراين، منطقي است كه نتيجه‌گيري شود وجود اقتصاد سايه اقتصاد رسمي را از بين مي‌برد و در عملكرد بازار مالي تأثير منفي مي‌گذارد. هدف اصلي در اين پژوهش بررسي اثرگذاري اقتصاد سايه در عمق مالي طي دورهٔ زماني ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۸ در كوتاه‌مدت و بلندمدت، با استفاده از مدل پانل خودرگرسيون با وقفه‌هاي توزيعي (ARDL) و مدل پانل خود رگرسيون با وقفه‌هاي توزيعي غيرخطي (NARDL) است. نتايج گوياي وجود رابطهٔ نامتقارن (غيرخطي) در بلندمدت بين اقتصاد سايه و عمق مالي در نمونه كشورهاي درحال‌توسعه منتخب است. تكانهٔ منفي و مثبت اقتصاد سايه تأثير مثبت و معناداري در عمق مالي داشته است و در كوتاه‌مدت علي‌رغم اثر منفي، تأثير معناداري ندارد؛ لذا، كشورهاي موردنظر مي‌توانند براي نگهداري سطح فعلي عمق مالي و افزايش آن از طريق كنترل فعاليت‌هاي غيرقانوني، مانع افزايش اندازهٔ اقتصاد سايه شوند و با طراحي سيستم مالي كارا و همچنين اصلاح قوانين در بلندمدت، نسبت‌به شناسايي فعاليت‌هاي غيرقانوني موجود و كاهش تدريجي آن اقدام كنند.