مدل ارزش‌آفريني راهبردي فنّاوري بلاك‌چين در حوزه‌هاي مالي و بانكي

تغييرات فنّاوري به ايجاد چالش‌ها و فرصت‌هاي جديد براي صنايع گوناگون منجر مي‌شود. ناتواني شركت‌ها در منطبق‌ساختن مدل كسب‌وكار خود با اين تغييرات، حتي ممكن است منجر به خروج آن‌ها از بازار شود؛ بنابراين، ارزيابي دقيق پيامدهاي فنّاوري‌هاي جديد بر روي مدل‌هاي كسب وكار صنايع گوناگون اهميت فراواني دارد. بلاك‌چين يكي از مهم‌ترين روندهاي فنّاوري در سال‌هاي اخير بوده است. يكي از صنايعي كه به اعتقاد بسياري از صاحب‌نظران تغييرات عمده‌اي از فنّاوري بلاك‌چين خواهد گرفت، صنعت بانكداري است. با توجه به تأثير انقلابي‌اي كه فنّاوري بلاك‌چين مي‌تواند در صنعت بانكداري داشته باشد، بررسي تأثير اين فنّاوري در مدل كسب‌وكار صنعت بانكداري كه معرف چگونگي ايجاد، ارائه، و كسب ارزش در اين صنعت است، اهميت زيادي خواهد داشت. هدف كلي اين مقاله ارائهٔ مدل ارزش‌آفريني راهبردي فنّاوري بلاك‌چين در حوزه‌هاي مالي و بانكي است. اين تحقيق برحسب هدف كاربردي و از نظر ماهيت از نوع آميخته اكتشافي است. اين تحقيق در ۳ بخش صورت پذيرفت: در بخش ۱، از رويكرد فراتركيب ابعاد، مؤلفه‌ها، و شاخص‌هاي مدل تهيه شدند. در بخش 2، براي شناسايي، ارزيابي، غربالگري، و بومي‌سازي مدل از روش دلفي فازي استفاده شد. در بخش 3 نيز از تكنيك دنپ براي تحليل روابط و تأثيرات آن‌ها بهره برده شد. جامعهٔ مرحلهٔ اول شامل ۷۳ مقاله از ۸۴۹ مقاله (بازه ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ براي مقالات داخلي و ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ براي مقالات خارجي)، با مرور نظام‌مند انتخاب و با روش تحليل محتوا كدگذاري شدند. در مرحلهٔ دوم، ۷ بُعد، ۲۳ مؤلفه، و ۱۰۲ شاخص با كمك ۱۷ خبره اعتباريابي و بومي‌سازي و در مرحلهٔ نهايي ابعاد و مؤلفه‌ها با كمك خبرگان اولويت‌بندي و مدل نهايي استخراج شد. نتايج اين تحقيق عنوان داشت كه استفاده از فنّاوري بلاك‌چين مي‌تواند در ابعاد نوآوري و فنّاوري، شفافيت، امنيت، كيفيت، سرعت، مدل‌هاي كسب‌وكار، و همكاري براي كسب‌وكار‌هاي مالي و بانكي ارزش‌آفرين باشد و قابليت راهبردي به آن‌ها ببخشد. درنتيجه باتوجه‌به اينكه درحال‌حاضر فنّاوري بلاك‌چين در نظام بانكداري كشورمان جايگاه خاصي پيدا نكرده است، لزوم توجه مديران تصميم‌ساز به اين حوزه وجود دارد.