جايگاه بينامتنيّت احاديث نبوي در انديشۀ سياسي ابوالحسن ماوردي در قوانين الوزارة

قوانين‌الوزاره اثر ابوالحسن ماوردي (د. 450 ق)، محدّث و انديشمند سياسي سدۀ پنجم هجري است كه به شرح وظايف و الگوهاي رفتاري وزيران و نيز ساختار اجرايي دستگاه وزارت پرداخته است. اقتباس يا بينامتنيّت مستقيم يا خارجي احاديث نبوي به صورت نقل عيني ده‌ها حديث نبوي، نقش مؤثري از نظر كيفي در شكل‌گيري اين اثر داشته است؛ از‌اين‌رو اين پژوهش مي‌كوشد با شيوه‌اي كتابخانه‌اي و روش تحليلي - توصيفي، يعني با تمركز بر مضامين مشترك يا گره‌هاي انسجامي فيمابين متن احاديث مورد اقتباس و متن قوانين‌الوزاره، به تحليل نقش احاديث نبوي در برساختن انديشۀ سياسي ماوردي در قوانين‌الوزاره بپردازد؛ بدين منظور متن قوانين‌الوزاره و بينامتنيّت احاديث آن در بخش‌هاي ظهور اين بينامتنيّت‌ها در متن، تحليل مضامين شده است و حلقه‌هاي مشترك متن و بينامتنيّت‌ها به‌عنوان مقولات مشتركي كه حاصل فكر سياسي ماوردي بوده، استخراج گرديده است تا بتوان اهداف وي از اين همخوان‌سازي متن و بينامتنيّت را تحليل كرد. نتايج نشان داد ماوردي به منظور تدوين اندرزنامه‌اي براي كارگزاران حكومتي، نه‌تنها در الگوهاي رفتاري كارگزاران، بلكه تقريباً در تمامي مقولات قوانين‌الوزاره، يعني ساختار حكومت كارامد و اصول زيربنايي جامعه، از احاديث نبوي براي افزايش قدرت اثرگذاري تجويزهاي سياسي خويش بهره برده و تنوع موضوعي احاديث را با توان ارتباط ادبي در گفتمان حكمراني به تضمين گرفته است.