كاوش درك معلمان دوره دوم متوسطه از مدل و بكارگيري مدل‌ها در تدريس علوم

مدل‌سازي قسمت جدانشدني آموزش علوم است و معلمان نقش برجسته‌اي در آموزش مدل‌سازي و استفاده از آن دارند. مدل‌سازي به ايجاد، ارزيابي و بازنگري مدل‌هايي اشاره دارد كه پديده‌هاي علمي را تبيين مي‌كنند و فرامدل‌سازي به تأمل و استدلال دربارۀ ماهيت، هدف، محدوديت‌ها و پيامدهاي مدل‌ها و مدل‌سازي اشاره دارد. هدف اصلي اين پژوهش، بررسي ميزان درك معلمان از مدل و همچنين، ديدگاه آنان دربارۀ به‌كارگيري مدل در تدريس علوم بود. در اين پژوهش كمّي كه جامعۀ آماري آن معلمان علوم (فيزيك، شيمي و زيست‌شناسي) دورۀ دوم متوسطۀ ايران بودند، نمونه‌‌اي 295نفري كه در دسترس پژوهشگران قرار داشتند، انتخاب و به‌كمك پرسشنامه، از آن‌ها پرسش‌هايي دربارۀ شيوۀ ادراك و همچنين، امكان استفاده از مدل‌ها در تدريس پرسيده شد. نتايج پژوهش نشان داد معلمان به دانش محتوايي و موضوعي بيشتر از فرايند مدل‌سازي و دانش فرامدل‌سازي اهميت مي‌دهند و مشاركت‌دادن دانش‌آموزان در فعاليت‌هاي مدل‌سازي بيشتر با هدف توصيف پديده‌هاست و نه فرايندهاي مهم‌تر شناختي مثل پيش‌بيني پديده‌ها، حل مسئله و يا استدلال علمي. همچنين، معلمان از فرايند طراحي، ارزيابي و بازنگري مدل‌ها براساس پرسش‌هاي خود دانش‌آموزان، به‌ندرت استفاده مي‌كنند و فرايند مدل‌سازي نقش جزئي در عملكرد آن‌ها هنگام تدريس دارد. ارتقاي شايستگي معلمان در دانش مدل‌سازي، حمايت و تشويق آن‌ها براي تدريس مبتني بر مدل‌سازي، بازنگري برنامۀ درسي معلمان علوم درجهت توجه به مهارت‌هاي شناختي و فراشناختي ازجمله دانش مدل و فرامدل‌سازي مي‌تواند هم به بهبود كيفيت تدريس معلمان كمك كند و هم موجب رشد سواد علمي در دانش‌آموزان شود.