كارآيي سنجش از دور و خوارزميك‌هاي يادگيري ماشين در پهنه‌بندي مناطق مستعد گردوغبار استان اصفهان

گردوغبار پديده‌اي است كه عمدتأ در مناطق خشك و نيمه‌خشك در نتيجه سرعت زياد باد و تلاطم آن بر روي سطح خاك بدون پوشش گياهي و مستعد فرسايش ايجاد مي‌شود. استان اصفهان يكي از مهمترين مناطق جغرافيايي كشور محسوب مي‌شود كه به‌دليل موقعيت خاص جغرافيايي، ميزان كم بارندگي، همجواري با كوير و بيابان‌هاي بزرگ كشور، زمينه براي خشكسالي‌هاي دوره‌اي، گسترش بيابان‌زائي و وقوع توفان‌هاي گردوغبار در اين استان فراهم مي‌باشد. بنابراين انجام مطالعاتي كه ما را به شناخت صحيحي از مناطق مستعد گردوغبار در اين استان برساند، بيش از پيش احساس مي‌گردد. لذا در اين تحقيق، با استفاده از كدهاي هواشناسي گردوغبار و مقادير عمق اپتيكي آئروسول، سنجنده موديس ماهواره Terra (2022-2001) و الگوريتم‌هاي RF، BRT، SVM و CART به پهنه‌بندي مناطق مستعد گردوغبار در استان اصفهان پرداخته شد. بدين منظور، نقشه نقاط وقوع و عدم وقوع گردوغبار با استفاده از كدهاي هواشناسي و مقدار عمق اپتيكي آئروسول تهيه شد. عوامل دما، بارش، شيب، ارتفاع، آلبدو، كاربري اراضي، سرعت باد فرساينده، شاخص رطوبت سطح خاك، شاخص شوري، و شاخص پوشش گياهي به‌عنوان عوامل پيش‌بيني‌كننده در نظر گرفته شد و سپس با بهره‌گيري از خوارزميك‎‌هاي (الگوريتم) يادگيري ماشين، پهنه‌بندي مكاني مناطق مستعد گردوغبار انجام شد. نتايج حاصل از پژوهش نشان داد كه بيشترين احتمال وقوع گردوغبار مربوط به اراضي باير، شور و نيز كاربري مرتع با تاج پوشش فقير بوده است. ارزيابي كارآيي مدل‌ها نشان داد كه مدل جنگل تصادفي با مقدار 0.86=AUC بهترين كارآيي را داشته است و پس از آن به‌ترتيب خوارزميك‌هاي BRT با0.82=AUC، CART با 0.79=AUC و SVM با مقدار 0.77=AUC قرار دارد. بررسي تحليل حساسيت جك‌نايف نيز نشان داد كه در مدل‌هاي RF، BRT و CART عامل بارش بيشترين اثرگذاري را در پهنه‌بندي و تعيين مناطق مستعد گردوغبار داشته و در مدل SVM عامل دما و پس از آن بارش بيشترين اثرگذاري را داشته است.