تعيين مناطق مستعد فرسايش شياري با استفاده از روش آنتروپي بيشينه در تالاب كجي خراسان جنوبي

فرسايش شياري به عنوان يكي از فرآيندهاي آغازين در هدررفت خاك، منجر به اثرات درون منطقه‌اي و برون منطقه‌اي در سطح سيماي سرزمين مي‌شود. استفاده از مدل‌هاي يادگيري ماشين مي‌تواند براي پيش‌بيني تغييرات مكاني فرسايش اشكال فرسايش بكار گرفته شود. براي اين منظور مناطق مستعد فرسايش شياري با استفاده از روش آنتروپي بيشينه (MaxEnt) در حوزۀ آبخيز تالاب كجي استان خراسان جنوبي تعيين شد. نه متغير مستقل سنگ‌شناسي، تندي شيب، بافت خاك، ژئومورفولوژي، كاربري زمين، پوشش گياهي، ارتفاع از سطح دريا، جهت شيب و بارش استفاده شد. داده‌هاي ميداني از 138 برداشت صحرايي به عنوان متغير وابسته به مدل معرفي گرديد. به‌منظور بررسي كارايي مدل، از شاخص ROC استفاده شد. نتايج پژوهش بيانگر دقت مدل آنتروپي بيشينه بود كه نشان از مناسب بودن مدل مذكور در مدل‌سازي حساسيت‌پذيري فرسايش شياري داشته است، به طوري كه مقدار AUC در مرحله آموزش برابر 0.885 و در مرحله آزمون برابر 0.859 بدست آمد است كه بيانگر طبقه خيلي خوب مدل مي‌باشد. نتايج شاخص جك‌نايف به منظور تعيين اهميت عامل‌ها نشان داد تندي شيب و حساسيت‌پذيري واحدهاي زمين‌شناسي به عنوان مهمترين عوامل و درصد مشاركت در مدل‌سازي فرسايش شياري هستند. بر اساس همپوشاني لايه‌هاي ورودي متغيرهاي مستقل و نقشه حساسيت فرسايش شياري مشخص شد كه در رقوم ارتفاعي بالاتر از m 1700 با شيب 8 تا 20 % و جهات شيب شرقي تا جنوبي بيشترين فراواني فرسايش شياري رخ داده است. علاوه بر اين، در مناطقي كه مراتع ضعيف و پوشش كم تا متوسط گياهان استپي بر روي خاك عمدتاً شني سنگريزه‌دار گسترش يافته‌اند و بارش سالانه بيشتر از mm/year 150 است، فرسايش شياري از فراواني بيشتري برخوردار است. ضمن اينكه واحد زمين شناسي آبرفتي مخروطه افكنه‌اي بر روي تپه‌ها، فلات‌ها و تراس‌ها اهميت بيشتري در وقوع فرسايش شياري داشتند. در كل نتايج نشان داد مدل آنتروپي بيشينه به منظور مدل‌سازي فرسايش شياري حوزه آبخيز تالاب كجي نهبندان از كارايي مناسبي برخوردار است. ضمن اينكه با استفاده از متغيرهاي محيطي شامل تندي شيب و واحدهاي زمين شناسي نيز مي‌تواند به مدل‌سازي حساسيت‌پذيري فرسايش شياري در منطقه مطالعاتي بپردازد.