واكاوي حساسيت تراز سفرۀ آب زيرزميني دشت اروميه

توزيع ناهمگون و نابهنگام زماني و مكاني بارش‌ها و جريانات آب سطحي، موجب تبديل سفره‌هاي آب زيرزميني به منابع ضروري كشور شده است. در سال‌هاي اخير با افزايش تقاضاي آب و عدم تأمين بخش قابل ملاحظه اي از آن توسط منابع آب سطحي، استحصال مجاز و غير مجاز منابع آب زيرزميني بسيار مورد توجه قرارگرفته؛ به طوري كه در كل كشور سطح سفره‌هاي زيرزميني با افت شديد مواجه شده است. در پژوهش حاضر ميزان تأثير سه عامل بارش، جمعيت و تورم بر اُفت آبخوان دشت اروميه مورد بررسي قرارگرفته است. براي انجام اين كار، بين داده هاي اُفت سالانه سطح سفره آب زيرزميني در 38 سال از 1360 تا 1398 با سه متغير بارش، جمعيت و شاخص تورم سال قبل رگرسيون خطي چند متغيره برقرارشد. ضريب تعيين تعديل شده رگرسيون بيش از 0.85 بود. با توجه به ضرايب بتاي استاندارد، اولويت ميزان تأثير متغيرهاي مورد بررسي بر افت آبخوان عبارت از جمعيت 0.514 افزايشي، تورم 0.434 افزايشي و بارش 0.241- كاهشي بود. همچنين براي شبيه سازي معادلات، از شبكه هاي عصبي مصنوعي تابع پايه شعاعي RBF:3-5-1 داراي سه لايه با 3، 5 و 1 نرون به ترتيب در لايه ورودي، لايه پنهان مياني و لايه خروجي و پرسپترون سه لايه MLP:3-5-1 و چهار لايه MLP:3-2-2-1 بهره ‌گيري شد؛ و نتايج تأئيد كننده يافته هاي رگرسيون بود. به عبارت ديگر بر اساس نتايج اين پژوهش تأثير تغييرات اقليمي به ويژه بارندگي كمتر از سياست‌ها و شرايط اجتماعي- اقتصادي بوده است. ضمناً با مقايسه مدل‌هاي شبيه ‌سازي مذكور، بهترين برآورد مربوط به شبكه عصبي مصنوعي پرسپترون سه لايه MLP:3-5-1 مي باشد.