شناسايي مخاطرات فرايندي و تحليل ديناميك ريسك در تأسيسات بحراني يك ايستگاه تقويت فشار گاز

در اين مطالعه روشي نظام مند و ديناميك جهت پياده سازي يك‌روند شناسايي مخاطره و ارزيابي ريسك ويژه رويدادهاي فرايندي با رويكرد توجه به خرابي تجهيزات فرايندي، كنترلي و ابزاردقيقي، با استفاده از مطالعه موردي در ايستگاه منتخب تقويت فشار گاز پياده سازي شده است. براي اين منظور نخست با انتخاب تأسيسات كليدي، مطالعه شناسايي مخاطرات فرايندي با بهره گيري از روش تحليل HAZOP صورت‌گرفته و سپس به‌منظور ارزيابي ريسك حاصل از سناريوهاي شاخص، تحليل بوتاي كه شامل درخت خطا و درخت رويداد است، انجام پذيرفته است. روش‌هاي كلاسيك ارزيابي ريسك داراي محدوديت‌هايي از جمله عدم‌قطعيت در مدل‌سازي روابط علي بين اجزا و ماهيت كاملاً استاتيك مي‌باشند، لذا در اين مطالعه با استفاده از شبكه بيزين يك رويكرد ديناميك و كمي جهت ارزيابي ريسك ايمني ايستگاه تقويت فشار گاز پيشنهاد گرديده است و پس از به‌روزرساني احتمال وقوع رويداد اصلي با استفاده از آناليز حساسيت، نقاط بحراني واحد شناسايي شد. نتايج HAZOP نشان مي‌دهد كه گره شامل كمپرسور، پتانسيل بالايي جهت وقوع سناريوهايي كه منجر به رهايش مواد و يا خرابي كمپرسور مي‌گردد، دارد. در صورت رهايش مواد باتوجه‌به حضور كمپرسور و منبع جرقه رويداد انفجار و اشتعال بسيار محتمل است. به همين منظور پس از مطالعه كيفي HAZOP و شناسايي رويداد اصلي با استفاده از روش درخت خطا و درخت رويداد به بررسي علل وقوع رويداد نامطلوب در واحد و عواملي كه مانع از تشديد پيامد رويدادهاي نامطلوب مي‌گردد، پرداخته شد. نكته قابل‌توجه در اين مطالعه توجه به نقش اپراتورها در كنترل فرايند و خطاهاي انساني است. نتايج آناليز درخت خطا نشان مي‌دهد احتمال آسيب به كمپرسور در اثر وقوع پديده سرج برابر با 3-10× 2.163 مي‌باشد و احتمال وقوع آتش فوراني، آتش ناگهاني و انتشار ابر گاز ناشي از آن به ترتيب برابر با 6-10× 1.51، 6-10× 9.58 و 3-10× 2.152 است. سپس با نگاشت آناليز بوتاي به شبكه بيزين، ارزيابي ريسك ديناميك انجام گرفت و پس از وارد نمودن شواهد جديد، احتمال وقوع رويدادهاي مياني و رويدادهاي پايه به‌روزرساني گرديد. تحليل حساسيت مبتني بر داده‌هاي بروز رساني شده نشان مي‌دهد خرابي سيستم حفاظت كمپرسور، خرابي شير كنترل جريان آنتي‌سرج، عدم ارسال سيگنال از نمايشگر اخلاف فشار فيلتر كمپرسور (PDIT) به علت خرابي و خطاي انساني در عدم توجه به PDIT مهم‌ترين علل بروز سرج كمپرسور مي‌باشند. پيشنهاداتي نيز جهت اصلاح واحد مورد بررسي و كاهش ريسك آن ارائه گرديد.