تحليل مزاج فضاهاي خانه بر اساس ميزان حضور عناصر چهارگانه موردپژوهي خانه‌هاي بافت تاريخي بوشهر

عناصر چهارگانه علاوه بر تاثيرات مستقيم بر چگونگي انتخاب راهكارهاي اقليمي موثر در معماري، مزاج فضاهاي محل زندگي ساكنين را تحت تاثير قرار مي ‌دهند. مزاج فضا، باعث شكل ‌گيري شاخصه ‌هايي متفاوت در هر اثر معماري از جمله معماري خانه‌ هاي بافت تاريخي بوشهر شده است. در اين تحقيق با انتخاب خانه ‌هاي بافت تاريخي بوشهر به‌ عنوان جامعه آماري، شاخصه ‌هاي مزاجي فضاهاي آن از نظر چگونگي تأثيرگيري از عناصر چهارگانه محيط مورد واكاوي قرار گرفته شده است. اين مهم با بررسي خصوصيات مزاجي هر فضا با مطالعه ميزان حضور شاخصه‌ هاي چهارگانه محيط به‌ عنوان نماينده چهار مزاج اصلي، يعني عناصر چهارگانه آب، باد، خاك و آتش، بر فضاهاي خانه كه هر يك به عنوان نماينده‌ اي از مزاج‌ هاي اصلي هستند، انجام شده است. اين تحقيق به دنبال اين است كه چگونه مي‌ توان مزاج فضاهاي خانه را بر اساس ميزان حضور عناصر چهارگانه تحليل نمود؟ و خصوصيات مزاجي فضاها در خانه‌هاي تاريخي بوشهر چگونه است؟ روش تحقيق در اين پژوهش، روش توصيفي، توصيفي-تحليلي و تحليل محتواي منابع جهت شناخت منابع و مباني نظري است؛ تحليل داده‌ ها جهت واكاوي خانه‌ هاي بافت تاريخي بوشهر در دو شيوه كل نگر (قياسي) و تحليل جزئيات در جهت رسيدن به يك نتيجه كل (استنتاجي) صورت پذيرفته است. براي بررسي و مطالعه مزاج خانه ‌هاي بافت تاريخي شهر بوشهر، 16 خانه با زيربناهاي متنوع، انتخاب شده‌ است؛ و در هر خانه، هر يك از فضاها و خصوصيات كالبدي، فضايي، رفتاري و محيطي آن بررسي شده تا بتوان به نتايج مزاجي فضاهاي دست يافت. براي مزاج ‌سنجي فضاها، ميزان و كيفيت هر يك از عناصر چهارگانه عددگذاري شده و سپس با توجه به چگونگي حضور اين عناصر در هر يك از فضاها به تعيين مزاج آن فضا منجر شد. با توجه نتايج، مزاج فضاهاي سكونتي اصلي، متعادل، گرم، و گرم و خشك است؛ مزاج فضاهاي سكونتي فرعي سرد است؛ مزاج فضاهاي سكونتي باز، گرم و مرطوب است؛ مزاج فضاهاي ارتباطي متعادل است و فضاهاي خدماتي مزاج سرد دارند. مهمترين نتيجه اين پژوهش بررسي وجود تنوع در مزاج فضاهاي خانه، در بافت تاريخي بوشهر است؛ به طوري كه هر يك از فضاها، متناسب و مناسب با چگونگي سكونت و فعاليت ساكنان در آن شكل گرفته است و افراد مي‌ توانند بر اساس نياز جسمي و رواني خود در فضاهاي خانه بوشهر سكونت كنند.