بررسي عملكرد نور روز از طريق سنجش سه شاخص شدت روشنايي، فاكتور و عمق نفوذ نور در الگوي تلفيقي مسجد- مدرسه- مسكن معماري اسلامي ايراني (نمونه موردي: حوزه علميه سنتي منصوريه شيراز)

در آيات شريف قرآني و سنت پيامبر(ص) و ائمه اطهار(س) به مكان‌هاي عبادت، آموزش، و سكني اشارات متعدد شده است. از طرفي متون ديني به نور و مفاهيم آن بسيار پرداخته‌اند. معماري نيز از ديرباز، تجليگاه احساسات ناب بشري و بستر تحقق كمالات متعالي انسان بوده است. با توجه به جايگاه و مفهوم نور، اين مقاله با هدف پاسخ به اين سوال كه معماري اسلامي در يك الگوي تلفيقي چگونه پاسخگوي دستيابي به نور روز بوده و چگونه مي‌توان از تكنيك‌هاي آن در معماري معاصر بهره گرفت؟ به بررسي نور روز از طريق سنجش سه شاخص شدت روشنايي، فاكتور نور روز، و عمق نفوذ در يكي از بي‌بديل ترين الگوي تلفيقي سه كاربري مسجد- مدرسه- مسكن، حوزه علميه سنتي منصوره شيراز پرداخته است. به‌دليل ساعات كمتر حضور خورشيد در آسمان زمان سنجش نور روز در اعتدال زمستاني، روز اول دي‌ماه از ساعت 8 تا 17 درنظر گرفته شده است. داده‌هاي شاخص‌ها به ترتيب به روش‌هاي اندازه‌گيري (دستگاه لوكس‌متر)، محاسبات عددي (فرمول اولگي) و محاسبات هندسي در سه كاربري عبادتگاه، مدرس، و حجره در جهت انتخابي يكسان جنوب‌شرقي جمع‌آوري و داده‌ها به دو روش كمي مقايسه‌ي تطبيقي با استاندارد لييد و انجمن روشنايي و نورپردازي ايران و روش كيفي تحليل شد. نتايج حاكي از پاسخگويي مطلوب معماري اسلامي- ايراني در بهره‌گيري نور روز با تكنيك‌هاي مختلف در فضاهاي مورد مطالعه طي بازه زماني عملكردي مي باشد. شدت روشنايي در مدرس مابين 200 تا 500 لوكس و در حجره مابين 150 تا 500 لوكس با استانداردهاي مطروحه منطبق است. فاكتور نور روز در مدرس بين 2 تا 5 درصد و در حجره تا 11 صبح منطبق با استاندارد است. اما شدت روشنايي و فاكتور نور روز در مسجد فاقد استاندارد است و در مطاعات آتي نياز به بررسي و تدوين دارد.