ملاحظاتي لغوي در باب چند تلفظ پيشنهادي در كتاب تلفظ در شعر كهن فارسي: بهره‌گيري از شعر در شناخت تلفظ‌هاي ديرين

تعيين تلفظ لغات بر اساس وزن عروضي و قافيه، از ديرباز در ميان ادبا و لغت نويسان فارسي، مطرح و محل بحث بوده است، و در دورۀ معاصر نيز مصححانِ آثار كهن فارسي به اين مقوله توجه نشان داده اند. اخيراً وحيد عيدگاه طرقبه اي (1399)، پژوهشي جامع در اين باب، با عنوان تلفّظ در شعر كهن فارسي، به طبع رسانده كه در آن، يافته هاي فراواني در زمينۀ تلفظ هاي شاذ و گويشي، به همراه برخي پيشنهادهاي تلفظي ارائه شده است. در مقالۀ حاضر برخي حدس هاي مؤلف كتاب، بر مبناي ملاحظاتي لغوي، رد شده و مورد نقد قرار گرفته است. از آنجا كه اين ملاحظات، ناظر به تلفظ لغات است، فراي نقد كتاب و در چشم اندازي كلي، مي تواند در ساير پژوهش هاي مشابهِ آتي مورد استفاده قرار گيرد. مرور اين شواهد، گوياي چند خطا و ضعف روش شناختي در اين اثر است: نخست، غفلتِ مؤلف است از پاره اي واژه هاي زبان هاي ايراني ميانه و نو. دوم، گرايش وي به نظام سازي، به قيمت چشم بستن بر پاره اي استثناها؛ اشكالي كه با ادعاي «استقراي تام» و نقد «نگاه يك سان ساز و تعميم گر» در پژوهش ايشان، در تضاد است. سرانجام، بايد به مهم ترين مورد اشاره كرد كه غلبۀ نوعي درك تجويزي از مسائل آواييِ گويشي است.