ارزيابي صفات فيتوشيميايي و آلكالوئيدهاي كديين و پاپاورين گونه‌هاي جنس شقايق در غرب و مركز ايران: كاربرد تحليل مولفه‌هاي اصلي و تحليل خوشه‌اي

مقدمه: گياه شقايق داراي آلكالوئيدهاي متنوع بوده كه در ساخت داروهاي شل كننده ماهيچه و ... استفاده مي شود. به همين منظور، اين پژوهش جهت بررسي تغييرات فيتوشيميايي و آلكالوئيدهاي گياه شقايق انجام شد. مواد و روش ها: جمع آوري نمونه هاي 6 گونه شقايق از استان هاي كرمانشاه، تهران، خوزستان و لرستان انجام شد. تركيبات فيتوشيميايي مورد بررسي در پژوهش، براي اندازه گيري آلكالوئيدها روش HPLC، فنول، فلاونوئيد و آنتي اكسيدان از دستگاه اسپكتوفتومتري و از روش ه اي آماري چند متغيره مولفه هاي اصلي و آناليز خوشه اي به روش وارد استفاده شد. يافته ها: بيش ترين و كم تربن ميزان فنول كل به ترتيب در نمونه هاي Papaver hybridum و P.rhoeas از لرستان، بيش ترين و كم ترين ميزان فلاونوئيد كل به ترتيب در نمونه لرستان از گونه P.bracteatum  و نمونه استان خوزستان از گونه P.rhoeas و بيش ترين و كم ترين فعاليت آنتي اكسيداني به ترتيب در استان كرمانشاه از گونه P.bracteatum و نمونه استان خوزستان از گونه P.rhoeas  گزارش شد. نتايج آناليز تجزيه به مولفه هاي اصلي نشان داد كه دو عامل اصلي و مستقل در مجموع 70.6 درصد واريانس كل را تبيين نمودند. نتايج آناليز خوشه اي، نشان داد كه تمام استان هاي مورد مطالعه از نظر P.rhoeas تشابه بسياري داشتند و همچنين استان هاي لرستان، كرمانشاه و خوزستان از نظر گونه هاي P.dubium، P.macrostomum، P.hybridum و P.bracteatum تا حدوي مشابه بودند.بحث و نتيجه گيري: ميزان فنول، فلاونوئيد، فعاليت آنتي اكسيداني و آلكالوئيدهاي گياه شقايق در اين مطالعه، تحت تاثير شرايط محيطي محل جمع آوري و نوع گونه قرار داشت. بطور كلي، گونه P.bracteatum از نظر خصوصيات فيتوشيميايي مورد مطالعه غني تر بوده و مي تواند در برنامه هاي اصلاحي و اهلي سازي مورد توجه قرار گيرد.