تحليل ‎بوم‏ سازگان هوش مصنوعي ايران و شناسايي خلاءهاي نهادي و كاركردي آن

هوش مصنوعي، يكي از پيشران‏هاي اصلي زندگي بشر حداقل در دهه آينده خواهد بود. از اين رو بسياري از دولت ‌ها در صدد برنامه‌ريزي و استفاده از مزاياي اين فناوري برآمده‌اند. به همين منظور يكي از موضوعات مورد توجه، تحليل بوم‏سازگان، و فراهم‏سازي زمينه توسعه اين فناوري و توليد ثروت بوده است. اما يافته‏ هاي تحقيق نشان مي‏دهد كه هنوز بوم‏سازگان هوش مصنوعي در كشور به معناي واقعي شكل نگرفته و از نظر بلوغ، در مراحل شكل‏گيري ابتدايي است و هنوز وفاق نسبي بين بازيگران مختلف براي تقسيم كار و مأموريت‏ها وجود ندارد.در اين مقاله، با استفاده از روش تحقيق كيفي و به استناد مطالعات كتابخانه ‏اي، مصاحبه ساختاريافته و پنل خبرگي، سعي شده است بوم‏سازگان هوش مصنوعي كشور تحليل، و الگوي پيشنهادي براي بازطراحي آن نگاشت شود. الگوي پيشنهادي، شامل 16 كاركرد و هفت گروه بازيگر اصلي است كه بايد با يكديگر در تعامل باشند. در الگوي مذكور، خلاء نهادهايي كه در حال حاضر، يا وجود ندارند يا ايفاي نقش ويژه‏اي نداشته‏اند، به چشم مي‏آيد كه عبارتند از: خلأ نهاد راهبري، خلأ آگاهي‌بخش، خلأ استانداردساز، خلأ نهاد اخلاقي، خلأ توسعه نوآوري، خلأ نهاد حكمراني داده، خلأ كنسرسيوم‌ها و خوشه‌هاي كسب‌وكار و نهايتاً خلأ نهاد شبكه‌ساز. علاوه بر اين، در برخي از كاركردها، نهاد و يا سازمان‌هايي براي آن نقش در نظر گرفته شده‌اند، اما به علل مختلف، خروجي مطلوب و مناسب براي پيشبرد آن كاركرد در بوم‏سازگان ديده نمي‌شود. اين ضعف‌هاي كاركردي عمدتاً مرتبط با نظارت، تحقيق و توسعه، تأمين زيرساخت فني و ارائه ساير خدمات فني است.