استعاره مفهومي «كفر» و «ايمان» در قرآن كريم

استعاره مفهومي ابزاري نو از علوم شناختي است كه با تكيه‌بر وضعيت شناختي انسان به مفهوم‌سازي مفاهيم انتزاعي و غيرعيني مي‌پردازد. در اين شيوه درك مفاهيم انتزاعي و ناآشنا (حوزه مقصد) به‌وسيله‌ي حوزه‌هاي مفهومي عيني و ملموس ديگر (حوزه مبدأ) صورت مي‌گيرد. مهم‌ترين مسئله در استعاره مفهومي وجود تناظرهايي نظام‌مند ميان دو حوزه‌ي مبدأ و مقصد است كه از آن به‌عنوان نگاشت ياد مي‌شود. قرآن كريم سرشار از مفاهيم انتزاعي همانند «كفر» و «ايمان» است كه به‌منظور درك بهتر آن‌ها ضرورت دارد تا از شيوه‌هاي نوين تحليل مفاهيم، به‌ويژه از استعاره مفهومي در تحليل اين مفاهيم و شيوه مفهوم‌سازي‌شان استفاده كرد. پژوهش حاضر بر مبناي روش تحليلي-توصيفي به هدف شناسايي و تحليل استعاره‌هاي مفهومي متعلق به مفاهيم «كفر» و «ايمان» در آيات مباركه شش جزء آخر قرآن‌كريم انجام شده است تا شيوه بيان مفاهيم انتزاعي توسط قرآن‌كريم آشكار گردد. با تحليل استعاره‌هاي مفهومي در اين بخش از قرآن‌كريم مي‌توان به اين نتيجه رسيد كه قرآن‌كريم با بيان مفاهيم انتزاعي به شيوه استعاره مفهومي وضعيت شناختي انسان را مبنايي براي بيان مفاهيم كفر و ايمان قرار داده است و از آن در راستاي مفهوم‌سازي استفاده كرده است. مفهوم «كفر» به‌عنوان حوزه مقصد با مفاهيمي شناخته شده همچون تاريكي، آلودگي، روي‌گرداني، جنگ، نيروي بازدارنده از ايمان و عدم كارايي حواس مفهوم‌سازي شده است و مفاهيمي همچون نور، پاكيزگي، تجارت، سفر، مسابقه و جهتِ راست به مفهوم‌سازي «ايمان» مي‌پردازند. با تحليل اين استعاره‌ها مي‌توان ايمان را به منزله نور، پاكيزگي، تجارت، سفر، مسابقه و شيء باارزشي كه در جهت راست قرار دارد معرفي نمود و كفر را به‌منزله تاريكي، آلودگي، روي‌گرداني، جنگ و نيروي بازدارنده از ايمان در نظر گرفت.