بررسي جلوه‌هاي آوايي ديوان احزان صحراوية تيسير سبّول

موسيقي از عناصر ساختارساز و جدايي ناپذير شعر است كه به شكل هاي مختلفي جلوه مي نمايد. اين موسيقي گاه حاصل كاربرد اوزان عروضي و قوافي است و گاه حاصل هماهنگي و تركيب كلمات و طنين خاص هر حرف در مجاورت با حروف ديگر است. تيسير سبول (1939 – 1973) شاعر معاصر اردني در اشعار خود، از تكنيك هاي مختلفي جهت خلق موسيقي بهره برده است. مقاله حاضر با شيوة توصيفي – تحليلي در صدد بررسي سبك شخصي شاعر در انتخاب وزن و موسيقي از رهگذر تحليل بسامد اين شگرد هنري در اشعار اوست. نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه در بخش موسيقي بيروني، شاعر از بحر رمل (فَاعِلاتُنْ) كه داراي هجاهاي بلند و تسكين ها (سكته ها)ي عروضي درون مصراعي است بيشترين استفاده را برده كه خاصيت و كاربرد عمومي اين بحر در قواعد عروضي فارسي و عربي براي مضمون غم و اندوه است. هدف از اين پژوهش كشف و پيدايي سبك شعري تيسير در لايه آوايي به منظور شناسايي متغيرهاي برجسته ساز، شكل و نقش آن‌ها در زمينه كيفيت معنابخشي به افكار شاعر است. نتايج اين بررسي نشان مي دهد كه تيسير اوزان را متناسب با موضوع و درون مايه شعر انتخاب كرده است و با تكنيك هاي هنجارگريزي چون تضمين، تدوير، و درآميختگي شعر نو و كلاسيك توجه مخاطب را به اشعار خويش جلب كرده است. تكرار قافيه، يكي از پربسامدترين شكل تكرار در موسيقي دروني اشعار تيسير است. غرض اصلي از اين نوع تكرار علاوه بر تأكيد و تكيه بر كلمه، تحكيم معنا و قوت بخشيدن بـه آن است. تيسير به موسيقي ديداري نيز توجه خاصي نشان داده كه اين موسيقي از طريق نوشتن پلكاني و عمودي سطر هاي شعري، جلوه نموده است. غرض اصلي اين نوع موسيقي، برجسته كردن يك مصراع در برابر مصرع هاي ديگر، تشخص بخشيدن و تأكيد كردن هر كلمه يا سطر مصراع است.