تقابل‌ و ترادف‌هاي ايدئولوژيك قصيدۀ «اراده‌ الحياه‌» ابوالقاسم الشابي با تكيه بر ديدگاه لسلي جفريز

فرآيند‌هاي زباني، همواره در راستاي ايجاد مقوله‌هاي گفتماني با ديدگاه‌هايي مبتني بر جهان‌بيني، درگير ساختن نوعي روايت از جهان‌ هستند. فرآيندهاي زباني تقابل‌ و ترادف‌ نقش مهم و مؤثري در شكل دهي جهان‌بيني متون دارند. لسلي جفريز (2010) از معدود محققان زبان‌شناسي‌است كه با شناخت تقابل و ترادف‌هاي متني و چگونگي تنظيم اين پديدۀ متني در كنار ابزار‌هاي تثبيت‌شده‌تر تحليل انتقادي گفتمان، الگويي را براي به دست آوردن بينش از تأثير جهان‌بينانۀ بالقوۀ متون ترسيم كرده است. جفريز در راستاي طرح مؤلفه‌هاي سبك‌شناسي انتقادي خود با هدف تحليل انتقادي گفتمان به ارائۀ الگو‌هاي توسعه‌يافتۀ تقابل و ترادف‌ پرداخته ‌است. انواع تقابل‌هاي سلبي، انتقالي، تفضيلي، جابه‌جايي، امتيازي، صريح، موازي و تباين و هم چنين ترادف‌هاي ربطي، بياني و استعاري الگوهاي پيشنهادي جفريز در جهت كشف ايدئولوژي پنهان متن است. اين پژوهش به‌روش توصيفي- تحليلي  و با هدف تبيين جهان‌بيني حاكم بر متن در قصيدۀ «اراده‌ الحياه‌» اثر ابوالقاسم الشابي به بررسي فرآيند ساختارهاي تقابل و ترادف بر اساس اين نظريه پرداخته است. دستاورد پژوهش حاكي از آن است كه بررسي روابط مفهومي در ساختار متني تقابل‌ها و ترادف‌هاي قصيدۀ مذكور در پي ارائۀ مفاهيم جهان‌بينانه است. تقابل‌هاي شناختي در متن در صدد تبيين مفاهيم گفتماني؛ از جمله بلندنظري و تنگ نظري، تعالي و پستي، اميد و يأس، مبارزه و ايستادگي، زندگي و مُردگي ‌است، هم چنين ترادف‌ها در پي شكل‌دهي به انديشه‌هاي مشترك جامعه در مبارزه با ظلم و استعمار است.