اثر كاربرد مواد اصلاح‌كننده خاك در شرايط كم‌آبياري بر عملكرد و بهره‌وري فيزيكي آب ذرت علوفه‌اي در منطقه خرم‌آباد

ايران در كمربند خشك كره زمين واقع است و ميانگين بارش در آن يك‌سوم ميانگين جهاني است لذا مديريت صحيح منابع آب به ويژه در بخش كشاورزي ضرورت دارد. به اين منظور، در سال 1401، تحقيقي با هدف بررسي اثر چند ماده اصلاح‌كننده رطوبت خاك، در منطقه خرم‌آباد، در مزارع تحقيقاتي دانشگاه لرستان، به‌صورت فاكتوريل با طرح بلوك كامل تصادفي در سه تكرار انجام شد كه فاكتور اول تيمار آب آبياري در چهار سطح شامل 100%، 80%، 60% و 40% نياز آبي گياه و فاكتور دوم مواد اصلاح‌كننده رطوبت خاك شامل ورمي‌كمپوست به ميزان شش تن در هكتار، بيوچار 1/5 تن در هكتار، سوپرجاذب 75 كيلوگرم در هكتار، مالچ گياهي 7/5 تن در هكتار و تيمار شاهد در نظر گرفته شد. سيستم آبياري قطره‌اي نواري براي آبياري استفاده گرديد. نتايج تحقيق نشان داد كه بيشترين ميزان عملكرد‌ تر، عملكرد بيولوژيك و ارتفاع بوته در تيمار 100% نياز آبي و كود ‌ورمي‌كمپوست مشاهده گرديد كه به ترتيب برابر 71/126 و 27/46 تن در هكتار و 2/35 متر به دست آمد و بيشترين مقدار بهره‌وري ‌تر و بهره‌وري بيولوژيك در سطح احتمال 5% از آن تيمار 80% نياز آبي و كود ‌ورمي‌كمپوست (شش تن در هكتار) بود كه به ترتيب برابر 16/79 و 5/9 كيلوگرم در مترمكعب آب آبياري محاسبه شد. به‌طوركلي ورمي‌كمپوست و بيوچار نيز سبب افزايش عملكرد تر و بيولوژيك، ارتفاع و بهره‌وري آب ذرت شد. مالچ در تيمار‌هاي 100% و 80% نياز آبي، عملكرد بهتري داشت (افزايش 12/7% و 14/5% در عملكرد تر نسبت به تيمار شاهد) ولي با افزايش تنش آبي به 60% و 40% نياز آبي، عملكرد تيمار‌هاي حاوي مالچ خوب نبود (كاهش 3/5% و1% در عملكرد تر نسبت به تيمار شاهد). سوپرجاذب نيز در تيمارهاي 100%، 80% و 60% نياز آبي موجب كاهش عملكرد تر ذرت شد (به ترتيب كاهش 9/3%، 7/2% و 3% در عملكرد تر نسبت به تيمار شاهد)، اما در تيمار‌ 40% نياز آبي، نتيجه بهتري را رقم زد (افزايش 7/6% در عملكرد تر نسبت به تيمار شاهد). از اين رو، در منطقه خرم‌آباد كاربرد شش تن در هكتار ‌ورمي‌كمپوست و 80% نياز آبي به‌صورت آبياري قطره اي تيپ(TAPE) براي بالاتر بردن توليد ذرت علوفه‌اي، هم‌زمان با صرفه‌جويي 20% مصرف آب توصيه مي‌گردد.