ارزيابي موفقيت جنگل‌كاري بادام كوهي (Amygdalus scoparia Spach.) و تأثير آن بر پوشش‌گياهي و خاك در رويشگاه‌هاي ارژن جمال‌بيگ استان فارس

پژوهش حاضر با هدف ارزيابي موفقيت جنگل‌كاري با گونه بادام كوهي (Amygdalus scoparia Spach.) در رويشگاه‌هاي ارژن (Amygdalus elaeagnifolia Spach.) جمال‌بيگ استان فارس و تأثير آن بر پوشش‌گياهي مانند نوع گونه‌هاي علفي و خاك انجام شده است. مقايسه ارژن با بادام كوهي نيز مي‌تواند اطلاعات تكميلي در اختيار ما قرار دهد. به‌منظور بررسي درصد زنده‌ماني و با توجه به بودجه و امكانات و از آن‌جايي‌كه رديف‌ها بسيار طولاني بودند، سه رديف از جنگل‌كاري‌هاي منطقه جمال‌بيگ اقليد استان فارس به‌صورت تصادفي انتخاب و تعداد چاله‌هاي كاشت شمارش شد. به‌منظور ارزيابي پوشش‌گياهي موجود، تعداد 30 قطعه ‌نمونه در قالب يك شبكه تصادفي-منظم با ابعاد 100 ×100 متر برداشت شد. تراكم، تاج‌پوشش و زنده‌ماني درختچه‌ها و زادآوري بررسي شد. بافت خاك، درصد مواد آلي، فسفر، مقدار ECو pH و گونه‌هاي علفي نيز بررسي شد. از آزمون من-ويتني براي مقايسه دو گونه ارژن و بادام كوهي از نظر تراكم، فراواني زادآوري و مساحت تاج استفاده شد. ميزان زنده‌ماني جنگل‌كاري ۹۵ درصد بوده و منطقه جنگل‌كاري 342 اصله در هكتار تراكم دارد كه تاج‌پوشش پنج درصد را به‌وجود آورده است. تراكم زادآوري بادام كوهي ۹۰ اصله و ارژن 4.5 اصله در هكتار برآورد شد. جنگل‌كاري با بادام كوهي در اين منطقه باعث افزايش تعداد گونه‌هاي علفي شده بدين‌صورت كه در منطقه جنگل‌كاري 18 گونه گياهي متعلق به 13 خانواده و در شاهد 12 گونه گياهي متعلق به هشت خانواده حضور داشتند. از نظر مساحت تاج‌پوشش، اختلاف معناداري بين دو گونه بادام كوهي و ارژن وجود نداشت. از نظر تراكم زادآوري، اختلاف معناداري بين اين دو گونه وجود دارد و تراكم زادآوري بادام كوهي به‌طور معناداري بالاتر است. مقدار ماده آلي (1.62)، نيتروژن (3.89) و فسفر (11.02) خاك در منطقه جنگل‌كاري بيش‌تر از شاهد و نسبت كربن به نيتروژن در منطقه جنگل‌كاري (0.46) كم‌تر از شاهد بود. با توجه به زنده‌ماني قابل‌توجه بادام كوهي و امكان زادآوري طبيعي، پيشنهاد مي‌شود در احياي عرصه‌هاي مشابه منطقه از اين گونه پرستار استفاده شود. با توجه به تأثير جنگل‌كاري بادام كوهي در بهبود خواص خاك منطقه، پيشنهاد مي‌شود به عمليات زيست مهندسي و تثبيت دامنه‌ها با گونه‌هاي درختچه‌اي در حوزه‌هاي آبخيز اهميت بيش‌تري داده شود.