بررسي زماني و مكاني كيفيت آب زيرزميني با تاكيد بر مصارف صنعتي در حوزه آبريز سفيدرود

يكي از عوامل مهم و تعيين‌كننده در مصارف مختلف آب، كيفيت شيميايي آن است. شناخت كيفيت آب زيرزميني به‌عنوان ابزاري مناسب براي ارزيابي نحوة مديريت منابع آب در نظر گرفته شده است. بر همين اساس، در اين مطالعه با هدف آشكارسازي كيفيت شيميايي آب‌هاي زيرزميني محدودة حوزة آبريز سفيدرود به‌منظور مصارف صنعتي و نيز بررسي روند تغييرات طي سه دورة آماري (1397-1380)، متغيرهاي هدايت الكتريكي، كل جامدات محلول، نسبت جذب سديم، بي‌كربنات، كربنات، كلر، سولفات، كلسيم، منيزيم، سديم، پتاسيم برداشت شده از حوزة آبريز انجام شد. براي نيل به اهداف از اطلاعات 360 منبع بهره‌برداري در مقياس سالانة مربوط به دورة آماري 18 ساله استفاده شد. بر اساس اطلاعات موجود، به‌منظور تهية نقشه‌هاي پهنه‌بندي كيفي مصارف آب با شاخص لانژليه، توزيع متغيرهاي مؤثر در كيفيت مصارف صنعتي با استفاده از سامانة اطلاعات جغرافيايي (GIS) و روش درون‌يابي زمين‌آماري براي منطقة مورد مطالعه انجام گرفت. نتايج رونديابي متغيرهاي كيفي آب نشان داد آبخوان طارم-خلخال و گل‌تپه-زرين‌آباد با بيشينة مقادير هدايت الكتريكي (1778 ميكروزيمنس بر سانتي‌متر) و كل جامدات محلول (1135 ميلي‌گرم بر ليتر)، از كيفيت آب زيرزميني پايين‌تري نسبت به ساير محدوده‌ها در حوزة‌ آبريز سفيدرود برخوردار است. هم‌چنين، آبخوان طارم-خلخال در دورة 87-80 بالاترين مقدار نسبت جذب سديم (3.9 درصد) را نسبت به ساير آبخوان‌ها نشان داد. ارزيابي كيفيت آب صنعتي، نشان‌گر خورنده بودن 67 درصد و رسوب‌گذار بودن 32 درصد نمونه‌هاي آبي بود. تحليل نقشه‌هاي پهنه‌بندي كيفي جهت مصارف صنعتي نشان داد كه آبخوان آستانه-كوچصفهان و ديواندره-بيجار و بخش مركزي آبخوان زنجان و نواحي غربي آبخوان گل‌تپه-زربن‌آباد داراي ويژگي رسوب‌گذاري و ساير آبخوان‌ها داراي ويژگي خورندگي هستند. بنابراين، در استفاده از اين منابع در صنعت، سامانه‌هاي آب‌رساني شهري و كشاورزي، به‌خصوص در سامانه‌هاي آبياري تحت‌فشار، مي‌بايست تمهيدات لازم در نظر گرفته شود تا كم‌ترين آسيب به لوله‌ها و اتصالات فلزي وارد شود.