ارتقاء بهره‌وري آبياري گندم در ايران (بخش دوم: از ديدگاه مكانيزاسيون و مديريت مزرعه)

كمبود منابع آب براي توليد محصولات مختلف كشاورزي از جمله گندم، يكي از چالش‌ها و دغدغه‌هاي اصلي كشور بوده و راه‌حل اصلي آن بهبود و ارتقاء بهره‌وري آب است. در اين راستا، بايد با مصرف كم‌تر آب، بيش‌ترين توليد را حاصل كرد. يكي از ‌بزرگ‌ترين مشكلات براي توليد گندم، كمبود منابع آب و گسستگي روش‌هاي مختلف مديريت آب، مزرعه و سامانه‌هاي آبياري است. از طرفي براي اينكه مديريت آب و مزرعه بيش‌ترين اثر را در افزايش بازده، كارايي و بهره‌وري مصرف آب داشته باشد، بايد نهاده‌هاي مختلف از قبيل بذرهاي هيبريدي و اصلاح‌شده، كود و سموم شيميايي، استفاده از ابزارها و ماشين‌الات ‌پيشرفته و عمليات مناسب كاشت، داشت و برداشت به طور مطلوب، صحيح و در زمان-مكان مناسب انجام شود. مناطقي كه 80 درصد كشت و توليد گندم (آبي و ديم) در آن‌ وجود دارد، مناطق اصلي توليد گندم هستند. بنابراين طبق اصل پارِتو، 13 استان گلستان، كرمانشاه، آذربايجان غربي، آذربايجان شرقي، همدان، اردبيل، لرستان، مركزي،‌ خوزستان، فارس، خراسان رضوي، كردستان و زنجان، به‌عنوان مناطق اصلي توليد گندم در ايران انتخاب شدند. نتايج نشان داد كه با داده‌هاي سال زراعي 1400-1399، كاهش مصرف آب در بخش كشاورزي با توسعة روش آبياري كشت روي پشته‌هاي بلند در مناطق اصلي توليد گندم منجر به كاهش 154.2 ميليون مترمكعب آب كشاورزي مي‌شود. هزينة اجرايي اين راه‌كار بر اساس متوسط اجراي هر هكتار كشت روي پشته‌هاي بلند 50 ميليون ريال در سال 1400، برابر 5059 ميليارد ريال است. در نتيجه به‌كارگيري روش‌هاي نوين كشت روي پشته‌هاي بلند مي‌تواند به‌عنوان يك ابزار مديريتي منجر به ارتقاء بهره‌وري آب گندم در كشور شود.