اثر تغيير شمارة منحني روي هيدروگراف سيلاب در يك حوزة آبخيز عكس‌العمل سريع (مطالعة موردي: حوزة آبخيز خياوچاي اردبيل)

ارتباط بارندگي-رواناب يكي از پراهميت‌ترين موضوع‌ها در هيدرولوژي است. سيستم مدل‌سازي حوزه‌هاي آبخيز (WMS) يكي از نرم‌افزارهايي است كه مي‌تواند هيدروگراف سيلاب مربوط به حوزه‌هاي آبخيز را شبيه‌سازي كند. منطقة مورد مطالعه حوزة آبخيز خياوچاي، با مساحت حدود 134 كيلومتر مربع در غرب استان اردبيل، جنوب شهرستان مشگين‌شهر واقع شده است. پژوهش حاضر با هدف ارزيابي اثر شمارة ‌منحني روي هيدروگراف سيلاب در يك حوزة آبخيز داراي عكس‌العمل سريع انجام شد. در اين پژوهش از بارش حداكثر روزانة 11 ايستگاه استفاده و توزيع آماري پيرسون تيپ 3 با استفاده از نرم‌افزارEasyFit انتخاب و مقادير بارش در دوره‌هاي بازگشت دو تا 100 ساله محاسبه شد. بارش حداكثر روزانه وارد نرم‌افزار GIS شده و مجدد نرمال بودن داده‌ها كنترل شدند. هم‌چنين، با روش IDW، درون‌يابي انجام شد. ميانگين حداكثر بارش روزانه با دوره‌هاي بازگشت مختلف به بارش شش ساعته تبديل شد. براي حوزة آبخيز الگوي بارش SCS و WMO مقايسه شدند و الگوي بارش WMO انتخاب شد. حداكثر دبي مشاهداتي حوزة آبخيز با EasyFit براي دوره‌هاي بازگشت دو، پنج، 10، 25، 50 و 100 سال محاسبه شد. با استفاده از GIS نقشه‌هاي فيزيوگرافي تهيه شد. با نرم‌افزارArc Hydro نقشة DEM اصلاح شد. شبيه‌سازي هيدروگراف سيلاب براي دوره‌هاي بازگشت دو تا 100 ساله انجام شد و دبي حداكثر سيلاب شبيه‌سازي شده با دبي سيلاب مشاهداتي مورد مقايسه قرار گرفت. مقدار خطاي نسبي و ميانگين ريشة مربعات خطا براي دوره‌هاي بازگشت دو تا 100 سال به‌ترتيب 19.13 درصد و 8.16 متر مكعب برثانيه محاسبه شد. نتايج شبيه‌سازي هيدروگراف سيلاب نشان داد كه با افزايش دورة بازگشت حداكثر دبي با شيب بيش‌تر افزايش مي‌يابد. اثر تغيير شمارة منحني روي دبي‌هاي حداكثر سيلاب در دورة بازگشت كم به مراتب بيش‌تر از دورة بازگشت زياد است، به‌نحوي‌كه در دورة بازگشت 100 سال با افزايش 25 درصد شمارة منحني دبي حداكثر سيلاب 6.38 برابر شده، درحالي‌كه در دوره‌هاي بازگشت دو سال دبي حداكثر 63 برابر افزايش داشته است. نتايج حاكي از آن است كه كم‌ترين تغيير در نوع كاربري باعث افزايش شديد دبي سيلاب در منطقه مي‌شود.