توسعه يك سيستم تصميم‌يار آبياري و بررسي انطباق‌پذيري آن با شرايط شبكه آبياري و زهكشي مهاباد

بر اساس اطلاعات منتشر شده توسط سازمان كشاورزي و غذا (FAO) براي تأمين غذا در آينده، بخش كشاورزي بايد از روش‌هاي بهينه‌ عملياتي و سيستم‌هاي تصميم‌ساز هوشمند استفاده كند. اين امر از طريق توسعه‌ كشاورزي دقيق با استفاده از داده‌ زياد و هوشمندسازي امكان‌پذير خواهد بود. كشاورزي سنتي توسط كشاورزان در حوضه‌ درياچه‌ اروميه موجب شده تا مصرف آب به مهم‌ترين معضل اين حوضه تبديل شود. توسعه‌ سيستم‌هاي تصميم‌يار به‌عنوان ابزاري در تصميم‌گيري‌هاي پيچيده از جمله رويكردهايي است كه توجه مديران منابع آب در سطح بين‌المللي را به‌ خود جلب كرده است. به‌همين منظور در پژوهش حاضر، يك سامانه‌ تصميم‌يار آبياري (IDSS) با هدف بهبود مديريت آبياري در اراضي كشاورزي دشت مهاباد واقع در جنوب‌شرقي درياچه‌ اروميه در سال زراعي 1401-1400 توسعه داده شد. در ادامه، تطبيق‌پذيري IDSS با شرايط شبكه‌ آبياري و زهكشي مهاباد، منابع آب و خاك، داده‌هاي هواشناسي و رطوبت خاك بررسي شد. براي ارزيابي تطبيق‌پذيري IDSS، شاخص‌هاي آماري ضريب تبيين (R2)، ريشه‌ ميانگين مربعات خطا (RMSE)، ريشه‌ ميانگين مربعات خطاي نرمال شده (NRMSE)، ضريب كارايي نش-‌ساتكليف (EF) و شاخص توافق ويلموت (d)، استفاده شد. نتايج نتايج نشان داد IDSS سازگاري و تعامل مناسبي با منابع آب و خاك، عملكرد محصولات و داده‌هاي هواشناسي دارد. استفاده از IDSS به‌طور متوسط موجب كاهش 9/13 درصدي آب مصرفي و افزايش 7/6 درصدي عملكرد محصول شد. ايستگاه هواشناسي مجازي كشاورزي راه‌اندازي شده توسطIDSS، دماي حداقل و حداكثر و ساعات آفتابي و رطوبت نسبي را به‌ترتيب با درجه‌ خوب و خيلي‌خوب نسبت به داده‌هاي ايستگاه سينوپتيك منطقه برآورد كرد. بر اساس شاخص‌هاي آماري، عملكرد IDSS براي شبيه‌سازي رطوبت حجمي خاك با درجه‌ خوب تا خيلي‌خوب ارزيابي مي‌شود. هم‌چنين، IDSS در تطبيق با شرايط اجتماعي، ساختار كشاورزي منطقه‌ مطالعاتي و سطح دانش كشاورزان است. براي پژوهش‌هاي آتي ضروري است اطلاعات در مقياس حوضه جمع‌آوري و انعطاف‌پذيري و كارايي IDSS بررسي شود.