شهودي بر تغيير اقليم در نواحي رويشي زاگرس (مطالعه‌ موردي: سايت‌هاي زوال درختان بلوط استان ايلام)

از آن‌جايي‌كه تغييرات اقليمي يكي از مهم‌ترين عوامل محدودكننده‌ رشد درختان و تخريب و زوال جنگل‌‌هاي زاگرس هستند، در اين تحقيق براساس شاخص‌‌‌‌هاي استاندارد كه توسط سازمان جهاني هواشناسي تعيين و به‌روز شده‌ است، اقدام به آشكارسازي وقوع رخداد تغيير اقليم در شش سايت‌ پايش زوال درختان بلوط در استان ايلام شامل سرابله، مله‌سياه و تنگه‌ دالاب از دو جهت شمالي و جنوبي صورت گرفت. به اين منظور نزديك‌ترين ايستگاه سينوپتيك به هر يك از سايت‌ها شناسايي و از داده‌هـاي روزانـه‌ پارامترهـاي دمـاي حداقل، دماي حداكثر و بارش در بازه‌ زماني 1987 تا 2019 استفاده شد. شاخص‌هاي مؤثر بر تنش گرما (شاخص‌هاي دمايي گرم و دمايي سرد) و تنش رطوبتي، بـا اسـتفاده از نـرم‌افـزار ClimPACT در محـيط برنامـه‌ R محاسبه شدند. نتايج بررسي روند و معناداري شاخص‌هاي آشكارسازي تغيير اقليم نشان داد از 16 شاخص گرمايي مورد بررسي به‌ترتيب در ايستگاه ايوان و ايلام، 11 شاخص (حدود70 درصد) و نُه شاخص (حدود 56 درصد) روند معناداري داشتند. مطالعه‌ موج‌هاي گرم نشان داد نواحي شمالي و شمال ‌غرب استان با دوره‌هاي متعدد موج گرم مواجهه شده است اين مطلب تاييدي برگرم شدن نواحي مرتفع‌تر كوهستاني در نتيجه‌ پديده‌ تغيير اقليمي است. شاخص‌هاي دمايي مبتني بر سرما از هشت شاخص مورد بررسي بهترتيب در ايستگاه ايوان و ايلام 11 شاخص (حدود 70 درصد) و نُه شاخص (حدود 56 درصد) روند معناداري داشتند. در ايستگاه ايوان‌غرب تعداد هفت شاخص حدود 87 درصد و ايستگاه ايلام سه شاخص حدود 38 درصد روند معنادار بوده است. نتايج بررسي روند و معناداري شاخص‌هاي تركيبي آشكارسازي تغيير اقليم در ايستگاه ايوان‌ غرب 100 درصد و در ايستگاه ايلام 50 درصد را نشان دادند. شاخص‌هاي مربوط به فراواني و شدت بـارش‌هـ‌اي سـنگين و طول دوره‌هاي خشك و مرطوب تغييرات معنــاداري نداشــته است. در نهايت، مي‌توان نتيجه گرفت منطقه‌ رويشي زاگرس در استان ايلام تغييرات شديد دمايي از نوع گرمايشي را طي سال‌هاي مورد مطالعه تجربه كرده و نمود تغيير اقليم در شمال ناحيه‌ رويشي زاگرس از نوع افزايش دما بوده كه گستره‌ آن از سال 2008 به بعد به نواحي شمال غرب اين ناحيه نيز كشيده شده است.