تحليل روند تغييرات كيفيت آب رودخانه‌ كارون با بهره‌گيري از آزمون ناپارامتري من-كندال و سامانه‌ اطلاعات جغرافيايي (GIS)

بررسي و پيش‌بيني كيفيت آب رودخانه‌ها كه پديده‌اي غيرقطعي، تصادفي و متأثر از عوامل طبيعي و غيرطبيعي است نقش مهمي در مديريت كيفي منابع آب ايفا مي‌نمايد. اين پژوهش با هدف تحليل روند كيفيت آب رودخانه‌ كارون در چهار ايستگاه هيدرومتري شامل گتوند، شوشتر، ملاثاني و اهواز رودخانه‌ كارون در بازه‌ زماني 20 ساله (1396-1377)، در دو فصل مرطوب و خشك انجام شد. براي اين منظور پارامترهاي شيميايي هدايت الكتريكي (EC)، كل مواد جامد محلول (TDS)، نسبت جذب سديم (SAR)، سديم (Na) و كلرايد (Cl) مورد تحليل قرار گرفتند. روند كيفيت آب رودخانه با استفاده از آزمون ناپارامتري من-كندال و ترسيم نقشه‌هاي آن با استفاده از سامانه‌ اطلاعات جغرافيايي (GIS) انجام پذيرفت. نتايج آزمون من-كندال نشان داد كه مقادير پارامترهاي EC، TDS، SAR، Na و Cl در بازه‌ زماني مورد نظر، از ايستگاه‌هاي بالادست به پايين‌دست روند افزايشي داشته است. روند شوري (EC) در فصل مرطوب در ايستگاه‌هاي شوشتر و ملاثاني بر اساس آماره‌ Z در سطح 10 درصد و در ايستگاه اهواز در سطح پنج درصد معنا‌دار و افزايشي بوده است. كم‌ترين مقدار شوري در فصل مرطوب مربوط به ايستگاه گتوند با 701 ميكرو زيمنس بر سانتي‌متر در سال 81-82 و بيش‌ترين مقدار به ايستگاه اهواز با 2806 ميكرو زيمنس بر سانتي متر در سال 88-87 در فصل خشك بوده است. هم‌چنين، بر اساس‌ شاخص كيفي آب ويلكاكس،‌ در همه‌ ايستگاه‌هاي مورد مطالعه، كيفيت ‌آب‌ براي مصارف كشاورزي‌ در ‌رده‌‌ متوسط قرار داشت و براي آبياري زمين‌هايي با ابفت درشت و با زهكشي، مناسب است (عمدتاً در رده‌ C3S1). اين در حالي است كه پارامترهاي Na، Cl و TDS در برخي از سال‌ها در مرز متوسط و نامناسب قرار گرفتند. به‌طوركلي، نتايج نشان داد كه به‌دليل استفاده‌هاي نادرست و عدم رعايت اصول بهره‌برداري آب اين رودخانه، بر ميزان املاح محلول اين رودخانه افزوده ‌شده و سبب كاهش كيفيت آب رودخانه در طول دوره‌ آماري مورد مطالعه شد.