شمار جمعيت: يك معماي تاريخي

شمار جمعيت و آهنگ رشد آن از دير باز مورد توجۀ حاكمان، سياستمداران و سپس جمعيت‌شناسان قرار داشته است. اما آراي جمعيت‌شناسان در اين خصوص، نه تنها در زمان و مكان‌هاي مختلف، كه در زمان و مكان واحد نيز يكسان و همسو با يكديگر نيست. گروهي از پيشينيان طرفدار جمعيت زياد و رشد سريع آن هستند و گروهي ديگر اين شرايط را برنمي‌تابند و عواقب ان را جز نكبت، فلاكت، فقر و فساد نمي‌دانند و بدين‌گونه معمايي پديد آمده است. معمايي كه گويي همزاد جمعيت و تمدن بشري است و از صبح تاريخ تا عصر حاضر همچنان ادامه دارد. پژوهش حاضر مي‌كوشد از طريق بررسي آرا و انديشه‌هاي جمعيتي پيشينيان در طول تاريخ، فصل مشتركي براي اين نظريه‌ها بيابد و به حل اين معما كمك كند. نتيجۀ پژوهش نشان مي‌دهد كه در بين آرا و نظرات انديشمندان از ديرباز تاكنون ديدگاه تقريبا مشتركي وجود دارد. اين كه افزايش شمار جمعيت نامحدود نيست و سقف معيني دارد و در ثاني اين سقف- كه آن را سقف يا حد معيشتي ناميده‌اند- در جوامع مختلف متفاوت است. منظور آنان از اين سقف، حداكثر تعداد جمعيتي است كه جامعه مي‌تواند معيشت آنان را تأمين كند.