تجزيه اثرات متقابل ژنوتيپ در مكان براي عملكرد شكرسفيد در هيبريدهاي جديد چغندرقند

كيفيت و عملكردشكر چغندرقند تحت تأثير ژنوتيپ، محيط و مديريت زراعي مي‌باشد. اين مطالعه با هدف تجزيه و تحليل پايداري عملكرد شكرسفيد و سازگاري 15 هيبريد جديد چغندرقند حاصل از تلاقي سينگل‌كراس‌هاي مقاوم به بيماري ريزومانيا با شش گرده‌افشان مقاوم به بيمارگر ريزوكتونيا به همراه دو رقم شاهد داخلي و سه رقم شاهد خارجي در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با چهار تكرار در چهار منطقه كرج، مشهد، مياندوآب و همدان اجرا شد. پس از تجزيه واريانس ارقام، تجزيه پايداري و بررسي اثر متقابل ژنوتيپ در محيط با استفاده از روش گرافيكي GGE-biplot انجام شد. ارزيابي هيبريدها در مشهد حاكي از مقاومت آنها به بيماري ريزومانيا بود. نتايج تجزيه مركب نشان داد كه اختلاف معني‌داري بين عملكرد شكرسفيد ارقام وجود دارد. براساس نتايج تجزيه واريانس، نقش اثر اصلي مكان، اثر متقابل ژنوتيپ × مكان و اثر ژنوتيپ به ترتيب 51/7، 9/0 و 9/5 درصد از تغييرات كل واريانس را توجيه كرد. همبستگي بين مكان‌ها نشان داد كه از نظر رتبه‌بندي و تعيين سازگاري ژنوتيپ‌ها، متفاوت بودند. بيشترين عملكرد شكرسفيد در مياندوآب و پس از آن كرج، مشهد و همدان به‌دست آمد. بين مناطق همدان و مياندوآب همبستگي مثبت وجود داشت، در حالي كه همبستگي منفي بين مكان‌هاي مشهد و كرج وجود داشت. براساس مدل GGE باي‌پلات، ژنوتيپ‌هاي G15، G7 و G10 داراي سازگاري بيشتر و پايدارتر از بقيه ارقام از نظر عملكرد شكرسفيد بودند.