مؤلفه‌هاي رهبري تحول ‌گرا براساس سيرۀ حضرت ابراهيم (ع) در قرآن كريم با ملاحظاتي درحوزۀ تعليم و تربيت

هدف از پژوهش حاضر، شناسايي مؤلفه‌هاي رهبري تحول‌گرا براساس سيرۀ حضرت ابراهيم (ع) در قرآن كريم با ملاحظاتي درحوزۀ تعليم‌وتربيت است. براي انجام‌دادن تحقيق از روش كيفي ازنوع تحليل متن استفاده شده و منبع داده‌ها قرآن كريم و متون تخصصي مديريتي و اسلامي بوده است. در بخش اول مقاله، منابع تخصصي مديريتي، مباني نظري و پيشينۀ پژوهش درحوزۀ رهبري تحول‌گرا بررسي شده و در بخش دوم، درراستاي شناسايي مؤلفه‌هاي رهبري تحول‌گرا در سيرۀ حضرت ابراهيم (ع)، بررسي آيات و روايات مرتبط با سيرۀ آن حضرت در كتب تفسيري و روايي صورت گرفته است. برمبناي يافته‌هاي تحقيق، مؤلفه‌هاي رهبري تحول‌گرا را مي‌توان به سه حيطۀ اصلي تقسيم كرد: نخست، ويژگي‌هاي عامل تحول (شامل صداقت، بيان محبت‌آميز و محترمانه همراه با قاطعيت، علم و آگاهي، و شجاعت و شهامت)؛ دوم، عوامل پيش‌برندۀ فرايند تحول (مشتمل بر شروع درسطح فردي و از نزديكان، توجه‌دادن افراد به سود و زيان شخصي، شناسايي تهديدها و خطرات، بيان حجت و دليل محكم، مهارت چرخش استدلالي، رجوع‌دادن به فطرت و عقل، استفاده از روش همراهي با مخاطب براي ترغيب او به تفكر، استفاده از روش گام‌به‌گام، برائت از عقيده و نه از صاحب‌عقيده، و بهره‌گيري از ادبيات پرسشي)؛ سوم، عوامل بازدارندۀ فرايند تحول (شامل ترس از تضعيف منافع و قدرت، تعصبات نابجا، جهل و توهم آسيب‌ديدن براثر تحول)؛ درنتيجه، رهبران آموزشي در سطحي پايين‌تر، همانند پيامبران، رسالتي خطير درحوزۀ اصلاح و هدايت جامعه و ايجاد تحول در آن دارند. لازمۀ رخ‌دادن تحول درحوزۀ تعليم‌وتربيت، وجود رهبران آموزشيِ تحول‌آفرين است كه علاوه‌بر داشتن برخي ويژگي‌ها، به عوامل پيش‌برنده و بازدارنده توجه كنند و آن‌ها را در برنامه‌هاي تربيتي خود به‌كار بندند.