از موضوع، تا مسئله علم؛ در تفسيرموضوعي شهيد صدر

شهيدصدر را مي‌توان يكي از نخستين نظريهپردازان چيستي نظريه قراني دانست كه از طريق تفسير موضوعي فرايندي روشمند براي اين هدف (يعني نظريه‌پردازي) ارائه داد. شناسايي موضوع از چنان اهميتي برخوردار است كه ناديده انگاشتن آن بمنزله محو هويت تفسيرموضوعي و كنار گذاردن هدف آن، يعني اكتشاف نظريه قرآني است. اين نوشتار ضمن بررسي فرايند تفسيرموضوعي در ديدگاه شهيدصدر، بصورت خاص بر چگونگي شكل‌گيري موضوع در تفسيرموضوعي وي تمركز مي‌كند. سپس با تبيين نحوه شكل‌گيري«مسئله» در علوم اجتماعي نشان مي‌دهد كه«موضوع» در تفسيرموضوعي‌ ايشان با «مسئله علم» قرابت دارد. در فرجام، نكته‌اي برجسته مي‌شود كه نشان مي‌دهد شكل پيشرفته‌تري از آنچه امروزه بدان مسئله علم مي‌گويند، در تقرير هويت موضوع، توسط شهيدصدر مطرح است، كه افراد انگشت‌شماري در طول تاريخ علم به اين نكته توجه داشته‌اند؛ و آن عبور از تبيين«قانون‌هاي علم» به تبيين«رفتارهاي جزئي» است. اين مطالعه، با روش تحليلي-مقايسه‌اي در پي رسيدن به عناصر و فرايندهاي اصلي كشف «موضوع» و «مسئله» در دو رويكرد تفسير موضوعي و توليد علم و از طريق مقايسه ميان عناصر مشترك آن دو در اين زمينه است.