نقش ارزش‌‌ها در مفهوم‌پردازي؛ رهيافت پسااثباتي ماكس وبر

منطق مفهوم‌سازي در علوم اجتماعي يكي از مناقشات معرفت‌شناسي و روش‌شناسي  را تشكيل مي‌دهد. يكي از اصلي‌ترين نزاع‌‌ها حول نسبت دانش و ارزش است كه آيا  ضروري و ممكن است كه دانشمند اجتماعي در ساخت و پرداخت مفاهيم از ورود ارزش‌هاي فرهنگي اجتناب كند يا اينكه ارزش‌‌ها از عناصر مقوم و منطقي مفهوم‌سازي محسوب مي‌شوند؟ در اين صورت، مفهوم‌سازي آغشته به ارزش‌هاي محقق چگونه مخلّ عينيت نيست؟ در پاسخ به اين پرسش، رهيافت اثباتي و طبيعت‌گرايانه دوركيم معتقد است كه مفاهيم علوم اجتماعي غيرارزش‌بار و دخالت ارزش‌هاي محقق در مفهوم‌سازي مخلِّ عينيت است. پژوهش حاضر بر اساس رهيافت پسااثباتي وبر كه بر معرفت‌شناسي ايده‌آليسم كانت، نئوكانتي‌‌ها و منظرگرايي نيچه استوار است، استدلال مي‌كند كه مفاهيم علوم اجتماعي ارزش‌بارند؛ اما ارزش‌باري مفاهيم اجتماعي نه‌تنها مانع عينيت نيست كه شرط سوبژكتيو عينيت است. نگارنده بر اساس تفكيك وبري ربط ارزشي از حكم ارزشي، نشان مي‌دهد كه دخالت ارزش‌هاي محقق اجتماعي در مفهوم‌سازيِ تيپ آرماني در چه سطحي جايز است و در چه سطحي ناجايز و مخل بي‌طرفي در علم و تحصيل عينيت است.