بررسي عوامل مؤثر بر فرهنگ مالياتي و راهكار‌هاي ارتقاي آن

امروزه بسياري از كشور‌هاي در حال توسعه به‌منظور رسيدن به توسعه پايدار بر ظرفيت و منابع دروني تكيه كرده‌اند كه مهم‌ترين اين منابع درآمد‌هاي مالياتي است. چگونگي مشاركت مردم در تأمين درآمد‌هاي مالياتي، تا حد زيادي حاصل فرهنگ مالياتي يك جامعه است كه عوامل مهمي در شكل‌گيري آن دخيل‌اند. اين تحقيق در پي پاسخگويي به اين سؤالات است كه چه عواملي بر فرهنگ مالياتي مردم مؤثرند و راهكار‌ها و استراتژي‌هاي ارتقاي اين فرهنگ كدام‌اند. به‌منظور پاسخگويي به سؤال اول، از روش اسنادي بهره گرفته شده و از ميان 140 عنوان پژوهش مرتبط با موضوع، 48 عنوان مورد بررسي دقيق قرار گرفته و عوامل مؤثر بر فرهنگ مالياتي در 4 دسته عوامل فردي، اجتماعي، سازماني و قانوني استخراج شدند. بررسي‌ها نشان مي‌دهد نقشي كه قوانين و سازمان‌هاي مالياتي در ايجاد فرهنگ ماليات بازي مي‌كند بسيار پررنگ‌تر از از نقش مردم به‌عنوان عاملان فردي است. براي پاسخگويي به سؤال دوم نيز با 13 نفر از متخصصان حوزه ارتباطات و كارشناسان اقتصادي و مالياتي با استفاده از مصاحبه نيمه‌ساختاريافته گفتگو صورت گرفته و استراتژي‌‌ها و راهبرد‌ها در قالب سه دسته راهبرد‌هاي اجتماعي، سازماني و قانوني ارائه شده است. تأمين مالي كارمندان، استفاده از نيرو‌هاي متخصص، شفاف‌سازي و ارائه اطلاعات درباره هزينه‌كرد ماليات و ايجاد نظام جامع مالياتي از جمله راهكار‌هاي سازماني است. در بخش اجتماعي، مي‌توان به تقويت ارزش‌هاي ديني و اخلاقي و توجه به جامعه‌پذيري نسل جديد به‌عنوان راهكار فرهنگي و استفاده از رسانه‌ها به‌عنوان راهكار تبليغاتي اشاره نمود. وضع قوانين شفاف، ايجاد مكانيزم نظارتي دقيق و تعيين مجازات‌هاي مؤثر نيز از اهم راهكار‌هاي بخش قانوني است.