تكوين علوم انساني و اجتماعي در جهان غرب از منظر روش ‌شناسي بنيادين با تاكيد بر مبادي معرفتي

تكوين علوم انساني و اجتماعي مدرن در جهانِ غربي، محصول يك سير تاريخي است كه معمولاً در گسست از قرون وسطي و از دورۀ رنسانس روايت مي‌شود. افرادي نظير ميشل فوكو در نظم اشياء: ديرينه‌شناسي دانش يا توماس كوهن در ساختار انقلاب‌هاي علمي و نظاير آنها كوشيده‌اند تا بر مبناي روش‌هاي ديرينه‌شناسي يا تحولات پارادايمي اين تحولات را توضيح دهند. با اين‌حال يكي از چشم‌اندازهاي بسيار مهم در توضيح اين تحولاتِ تاريخي، رابطۀ علم و دين و توضيح اين تحولات بر اساس نگاه ديني و متعالي است. در اين مقاله با بهره‌گيري از روش‌شناسي بنيادين، كوشش شده است تا با بررسي زمينه‌هاي «معرفتي» موثر بر شكل‌گيري اين نظريات علمي در جهان غرب، فرايندِ تكوين اين علوم را در نسبت با تحول معناي متافيزيك از شكل سنتي به شكل مدرنِ آن، مخصوصاً در كانت و متفكرين جامعه‌شناسي بررسي نماييم. با نظر به تاكيد بر رابطۀ علم و دين در اين روايت، اين مقاله مي‌تواند مقدمه‌اي بر تاملات علوم انساني اسلامي باشد.