آسيب ‌شناسي ساز و كارهاي مديريت ارزي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران در بحران‌ هاي ارزي با تاكيد بر بحران ارزي سال 1397

نرخ ارز به عنوان يكي از متغيرهاي اصلي در اقتصاد كشورهاي كمتر توسعه يافته شناخته مي شود كه يك قيمت نسبي كليدي در اقتصاد محسوب شده و تغييرات آن نه تنها بر جريانات تجاري و موازنه پرداخت ها، بلكه بر ساختار و سطح توليد، مصرف، اشتغال و تخصيص منابع اثر مي گذارد. طي چهار دهه گذشته، اقتصاد ايران چهار بحران ارزي را تجربه كرده است كه بحران ارزي سال 1397 آخرين آن ها بوده است. بررسي علل و عوامل وقوع بحران ارزي نشان مي دهد كه عوامل داخلي از جمله سياست هاي كلان اقتصادي، ساختار اقتصادي كشور و ميزان استقلال بانك مركزي و هم چنين عوامل خارجي مانند محيط اقتصاد بين الملل و انواع تحريم ها و تهديدات اقتصادي مي توانند موجب بروز بحران هاي ارزي شوند. بررسي سياست هاي مديريت ارزي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران نشان مي دهد كه سياست هاي اين نهاد قادر به كنترل اثرات وقوع بحران ارزي بر اقتصاد ايران نبوده است. در مطالعه حاضر با آسيب شناسي سازوكارهاي مديريت بازار ارز، به نقش بانك مركزي در مواجهه با بحران هاي ارزي پرداخته شده است. در اين پژوهش با استفاده از 55 منبع تحقيق با روش مصاحبه با خبرگان ارزي كشور و مطالعه كتب، مقالات، گزارش‌ها و سايت‌هاي معتبر، اطلاعات مربوط به آسيب هاي وارده بر سازوكارهاي مديريت بازار ارز استخراج و ذيل 5 مضمون سازمان دهنده، كدگذاري و طبقه بندي شده و با استفاده از روش تحليل مضمون، مورد تحليل قرار گرفته اند. اين مطالعه نشان مي دهد؛ مشكلات و آسيب هاي ناشي از ساختار بازار ارز، فقدان يا ضعف برخي از راهبردهاي ضروري كنشگر در مديريت بازار ارز، فقدان برخي ابزارها يا ضعف هاي موجود در ابزارهاي مورداستفاده در نظام ارزي ايران و عدم استقلال و انفعال سياست‌گذار ارزي نسبت به مديريت پوياي ارزي سبب ناكارايي سياست هاي مديريت ارزي شده اند.