گونه ‌شناسي رشته‌ هاي دانشگاهي براساس اشتغال دانش ‌آموختگان

مسئله اشتغال دانش ‌آموختگان در ميان زيربخشهاي مختلف اشتغال از جايگاهي ويژه برخوردار است چراكه دربرگيرنده هزينه - فرصت فردي و ملي قابل‌توجهي مي‌باشد. دراين‌راستا سياست‌گذاري درست و مؤثر در زمينه اشتغال دانش‌آموختگان نيازمند اطلاعات صحيح و دقيق است. در حال حاضر فضاي اشتغال بيشتر با شاخص‌هايي نظير نرخ بيكاري و فعاليت اقتصادي توصيف مي‌شود. اگرچه شاخص‌هايي از اين جنس مي‌تواند بخشي از مشكلات فضاي كسب‌وكار دانش‌آموختگان را نشان دهد، اما به‌تنهايي براي دستيابي به نگاهي كلان و برنامه‌ريزي در اين حوزه مناسب نيست. دراين‌راستا در مطالعات جهاني نشان مي‌دهد معمولاً از شاخص‌هاي تناسب مهارت - شغل، عنوان رشته - شغل و مقطع - شغل در مقياس گسترده استفاده مي‌گردد. براين‌اساس در مقاله حاضر بر مبناي آمار طرح آمارگيري نيروي كار و با روشي بومي و ابتكاري، شاخص‌هاي جمعيت فعال، شاغل، داراي شغل مرتبط و داراي سطح تحصيلات مناسب براي دانش‌آموختگان رشته‌هاي مختلف دانشگاهي كشور محاسبه شدند. درادامه رشته‌هاي تحصيلي براساس دو بعد اشتغال (براساس شاخص‌هاي سهم جمعيت فعال از كل فارغ‌التحصيلان و سهم شاغلان از جمعيت فعال) و آموزش (براساس شاخص‌هاي سهم شاغلان داراي شغل مرتبط از مجموع شاغلان و سهم شاغلان داراي سطح تحصيلات متناسب از شاغلان داراي شغل مرتبط) ارزيابي شدند. در ادامه با طراحي چارچوبي نه‌خانه‌اي براساس وضعيت مطلوب، نيمه‌مطلوب و نامطلوب هريك از ابعاد اشتغال و آموزش، رشته‌هاي دانشگاهي در پنج گونه رشته‌هاي توسعه‌نيافته (هنر و علوم زيستي)، رشته‌هاي كمتر توسعه‌يافته (حقوق، خدمات فردي، معماري، علوم فيزيكي، صنعت، علوم رفتاري و كشاورزي)، رشته‌هاي درحال‌گذار (بازرگاني و رياضيات)، رشته‌هاي توسعه نامتوازن (مهندسي)، رشته‌هاي توسعه‌يافته (دامپزشكي، خدمات امنيتي، روزنامه‌نگاري و علوم انساني) و رشته‌هاي پيشگام (بهداشت و تربيت معلم) طبقه‌بندي شدند. درنهايت تعميق يافته‌ها با انطباق آن‌ها با داده‌هاي تكميلي (نظير سهم رشته‌ها در گروه‌هاي شغلي مختلف و سهم اشتغال خصوصي و كارآفريني رشته‌ها) صورت پذيرفت.