تحليل انتقادي نظام ‌هاي رتبه‌بندي دانشگاه‌ها و مؤسسه‌هاي پژوهشي

هدف اصلي پژوهش حاضر، ارائه پيشنهادهايي براي بهينه‌سازي عملكرد نظام رتبه‌بندي دانشگاه‌ها و مؤسسه‌هاي پژوهشي كشور با بهره‌گيري از ارزيابي معيار‌ها و فرآيند ارزيابي نظام رتبه‌بندي دانشگاه‌ها و مؤسسه‌هاي پژوهشي و نيز معيار‌هاي بين‌المللي رتبه‌بندي دانشگاه‌ها است. روش پژوهش: در راستاي مطالعه چهار نظام شاخص بين‌المللي و پايگاه استنادي جهان اسلام با هدف شناسايي شاخص‌هاي ارزيابي و فرآيند رتبه‌بندي دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشي كشور از روش مطالعه تطبيقي استفاده شد. سپس در حوزه شاخص‌هاي ارزيابي و فرآيند رتبه‌بندي دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشي با مبنا قراردادن شاخص‌ها و فرآيند رتبه‌بندي پايگاه استنادي جهان اسلام از تحليل انتقادي استفاده شد و اقدام به ارائه پيشنهادها شد. از 10 نفر از متخصصان در حوزه علم‌سنجي، وبومتريكس، علم اطلاعات و دانش شناسي در راستاي اعتبارسنجي شاخص‌هاي منتخب استفاده شد. يافته‌ها: نظام‌هاي رتبه‌بندي در اين پژوهش بر اساس شاخص‌هاي كشور، سازمان اصلي، وابستگي، زمان آغاز به فعاليت، هدف، معيارهاي اصلي، منابع داده‌ها، شرايط ارزيابي، محدوده پوشش و حوزه فعاليت مطالعه شد. نتايج پژوهش نشان داد هدف عمده اكثر نظام‌ها كمك به دانشجويان در انتخاب دانشگاه براي تحصيل و مشاوره به دانشگاه‌ها براي بهبود وضعيت است. تأكيد ويژه اين نظام‌ها بر معيارهاي پژوهش و آموزش تأكيد ويژه دارند. منابع داده‌ها در اكثر نظام‌ها، نظرسنجي، خوداظهاري و پايگاه‌هاي اطلاعاتي معتبر است و بر ايجاد يا بهره‌گيري از نظام‌هاي ثبتي براي اين منظور استفاده مي‌كنند. نتايج: بر اساس نتايج حاصل شده در اين پژوهش مشخص شد كه نظام رتبه‌بندي دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشي كشور بهتر است به صورت خصوصي و به صورت درآمدزا به فعاليت خود ادامه دهد و اهداف آن نيازمند بازنگري است و بر اساس اهداف لازم است فرآيند و معيارهاي اصلي آن مورد بازنگري اساسي قرار گيرد.