مطالعه كيفي مؤلفه‌هاي الگوي آموزش ادب محيط‌ زيستي از ديدگاه الگوي اسلامي ايراني پيشرفت

زمينه و هدف: گسترش اخلاق، منش و ادب محيط زيستي در جوامع انساني، لازمه ارتقا و اصلاح رفتار انسان با محيط زيست است. آموزش محيط زيست در انواع رسمي و غير رسمي، نقش مهمي در حفاظت از آن دارد. براي آنكه آموزش مؤثر و مطابق با فلسفه و مباني و فرهنگ بومي جامعه حاصل شود، استفاده از الگوهاي متناسب، ضرورت دارد. هدف از اين پژوهش، شناسايي مؤلفه‌هاي الگوي اموزش ادب محيط زيستي از ديدگاه الگوي اسلامي ‌ايراني پيشرفت است.روش: اين پژوهش از نوع كيفي و به روش تحليل كيفي و شناسايي شبكه مضامين مربوط به موضوع پژوهش در متون مختلف مرتبط، انجام شد. با بررسي و مطالعه عميق ۴۳ منبع، جملات هم‌دسته شناسايي و تعداد ۱۰۵۷ كد استخراج گرديد. سپس كدهاي هم‌دسته، بر اساس ارتباط موضوعي و مفهومي، دسته‌بندي گرديد و به منظور اطمينان از مقبوليت و عينيت داده‌ها، مورد بازنگري چندين باره قرار گرفت. از اين طريق، مقولات سازمان‌دهنده شناسايي و با بررسي مكرر مقوله‌ها با رويكرد استقرايي، مؤلفه‌هاي الگو نتيجه‌گيري شدند. در نهايت، ۱۰۵۷ كد در قالب ۴۹ مقوله و ۸ مؤلفه سازماندهي گرديد.ملاحظات اخلاقي: صداقت و امانتداري در گزارش و ارجاع به متون رعايت شده است.يافته‌ها: مؤلفه‌هاي تشكيل‌دهنده الگوي آموزش ادب محيط زيستي از ديدگاه الگوي اسلامي ‌ايراني پيشرفت، عبارتند از: مباني، اصول، پيام الگو، اهداف، مؤلفه‌هاي ياددهي و يادگيري، نقش يادگيرنده، نقش ياددهنده، محيط و بافت يادگيري و ارزشيابي. همچنين شاخص‌هايي نظير «توجه به مفهوم هدايت»، «مديريت زيرساخت‌هاي تكويني تربيت و يادگيري»، «توجه به سه‌ساحتي‌بودن محيط زيست»، «ادب در برابر محيط زيست»، «نگاه اسلامي به مادربودن محيط زيست براي انسان‌ها»، «توجه به ظرفيت عقلي مخاطب در ارتباط و آموزش» و «سنجش و ارزشيابي بدون ملاك نمره» از متغيرهاي بسيار مهم از ديدگاه اسلامي در آموزش ادب محيط زيستي بودند.نتيجه‌گيري: ضرورت دارد مباني، اصول، الگوها، اهداف و روش‌هاي آموزش ادب محيط زيستي، متناسب با زيست‌بوم و ويژگي‌هاي انسان ايراني، از آموزه هاي اسلام استخراج و طراحي گردند. معلم در آموزش ادب محيط زيستي، از مرجعيت برخوردار است. سنجش آغازين براي تشخيص ظرفيت عقلي يادگيرنده و شخصي‌سازي برنامه‌ و آموزش ادب محيط زيستي، براي هر يك از مخاطبان ضروري است. ملاك سنجش نهايي در آموزش ادب محيط زيستي، تلاش و مسئوليت‌پذيري يادگيرنده، صرف ‌نظر از ملاك نمره است.