بايسته‌هاي اخلاقي كشف جرم از منظر اسناد، موازين و رويه‌هاي حقوق بشر

زمينه و هدف: كشف جرم اولين مرحله از دادرسي عادلانه است كه الزامات حقوقي، قانوني و اخلاقي متعددي درباره آن مطرح شده است، از جمله در اسناد، موازين و رويه‌هاي حقوق بشري، رويكردهاي مشابهي در اين زمينه ديده مي‌شوند. با توجه به نقش سازنده اصول اخلاقي در توسعه و بهبود فرايند دادرسي عادلانه، از جمله در مرحله كشف جرم، پژوهش حاضر به بررسي بايسته‌هاي اخلاقي كشف جرم از منظر اسناد، موازين و رويه‌هاي حقوق بشري مي‌پردازد.روش: نوع پژوهش حاضر، نظري و روش به كارگرفته‌شده در آن، توصيفي ـ تحليلي است. جمع‌آوري اطلاعات نيز به شيوه كتابخانه‌اي و با مراجعه به كتب، مقالات، اسناد و پايگاه‌هاي اينترنتي صورت گرفته است.ملاحظات اخلاقي: در مقاله حاضر اصول اخلاقي نگارش شامل امانتداري، صداقت و اصالت متن، رعايت گرديده است.  يافته‌ها: كشف جرم در فرايند دادرسي، علاوه بر رعايت اصول و قواعد قانوني و حقوقي، نيازمند پيروي از اصول و الزامات اخلاقي از جمله منع شكنجه، مبناقراردادن اصل برائت و بي‌گناهي متهم و همچنين منع دخالت و تجسس در زندگي شخصي است. الزام اخلاقي منع شكنجه، نفي هرگونه آزار و اذيت جسمي در ابعاد آشكار و پنهان است كه با به كارگيري شيوه‌هاي رواني، در تعارض با حقوق بنيادين بشري است. اصل برائت يك حق و حتي امتياز براي متهم است كه علاوه بر بي‌گناه‌دانستن افراد قبل از ارائه دلايل، مدعي را به اثبات دلايل ملزم مي‌نمايد. اصل منع دخالت در زندگي خصوصي نيز حق حيات و زندگي آزادانه را بدون مداخله غيرمشروع افراد و نهادهاي عمومي و خصوصي، مورد تأكيد قرار مي‌دهد.نتيجه‌گيري: بايسته‌هاي اخلاقي، ابزاري براي تكامل‌بخشيدن به اصول حقوقي و اجراشدن اعلاميه‌ها و توصيه‌هاي حقوق بشري بين‌المللي، منطقه‌اي و ملي، هستند. در اين ميان سه اصل منع شكنجه، اصل برائت و بي‌گناهي و همچنين منع دخالت و تجسس در زندگي خصوصي افراد، اصولي پايدار و مشترك در اسناد حقوق بشري به شمار مي روند كه البته نيازمند توسعه همگام با پيشرفت‌هاي تكنولوژيكي و ارتباطي هستند كه به انحاي مختلف، حقوق انساني را در مرحله كشف جرم نقض مي‌كنند. مقابله با موارد نقض حقوق متهمين در مرحله كشف جرم از منظر اخلاقي نيازمند عزم جدي و الزام‌آورشدن اعلاميه‌هاي حقوق بشري در سطوح جهاني، منطقه‌اي و ملي و ايجاد صداي واحدي در اين زمينه است.